ຈັກກະພັດອະໂສກ (Aśoka)
ຈັກກະພັດອະໂສກ (ອອກສຽງຕາມພາສາສັນສະກິດ: Aśoka; ປະມານ 304 – 232 ປີກ່ອນ ຄ.ສ.) ຫຼື ທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໄປໃນພະນາມ ອະໂສກມະຫາລາດ ເປັນຈັກກະພັດເມົາຣິຍະ (Maurya) ອົງທີ 3 ແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໃນອະນຸທະວີບອິນເດຍ ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 268 ເຖິງ 232 ປີກ່ອນ ຄ.ສ. ພະອົງເປັນຜູ້ມີບົດບາດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ການເຜີຍແຜ່ສາສະໜາພຸດ.
ຈັກກະພັດອະໂສກໄດ້ຂະຫຍາຍດິນແດນຂອງຈັກກະວັດ ຈາກສະໄໝຂອງ ພະເຈົ້າຈັນທະຄຸບ ເມົາຣິຍະ ໄປຮອດພື້ນທີ່ເຊິ່ງປັດຈຸບັນຄື ອາຟການິສະຖານ ຈົນເຖິງ ບັງກະລາເທດ ເກືອບທົ່ວທັງອະນຸທະວີບອິນເດຍ ຍົກເວັ້ນພຽງບາງສ່ວນຂອງລັດທະມິນນາດູ, ກະລະນາຕະກະ ແລະ ເຄຣາລະ ໃນປັດຈຸບັນ. ລາດຊະທານີໃນລັດຊະສະໄໝແມ່ນ ປາຕະລີບຸດ (ໃນມະຄົດ, ປັດຈຸບັນຄື ປັດຕະນາ) ແລະ ມີລາດຊະທານີຊົນນະບົດທີ່ ຕັກສິລາ ແລະ ອຸດໄຊນະ.
ສົງຄາມກະລິງຄະ ແລະ ການຫັນມາສູ່ພຸດທະສາສະໜາ
ເສິກຄັ້ງສຳຄັນຂອງຈັກກະພັດອະໂສກ ຄືເສິກອັນໂຫດຮ້າຍຕໍ່ ລັດກະລິງຄະ (Kalinga) (ປັດຈຸບັນຢູ່ໃນລັດໂອຣິສສາ). ຂໍ້ມູນຈາກການຕີຄວາມຈາລຶກພະເຈົ້າອະໂສກ ລະບຸວ່າພະອົງໄດ້ປ່ຽນມາຖືສາສະໜາພຸດ ຫຼັງຈາກທີ່ຕ້ອງຜະເຊີນກັບການລົ້ມຕາຍຄັ້ງໃຫຍ່ໃນສົງຄາມກະລິງຄະ ເຊິ່ງມີລາຍງານຜູ້ເສຍຊີວິດຢູ່ທີ່ປະມານ 100,000 ລາຍເປັນຢ່າງຕ່ຳ.
ຈັກກະພັດອະໂສກ ເປັນທີ່ຈົດຈຳໃນຖານະຜູ້ສ້າງ ເສົາອະໂສກ (Ashoka Pillars) ແລະ ເຜີຍແຜ່ຈາລຶກຂອງພະອົງ, ລວມທັງການສົ່ງພະສົງໄປຍັງ ສີລັງກາ ແລະ ເອເຊຍກາງ, ຕະຫຼອດຮອດການສ້າງວິຫານຂຶ້ນເພື່ອບູຊາ ແລະ ເປັນອະນຸສອນຕໍ່ຊ່ວງຊີວິດສຳຄັນຂອງ ພະໂຄຕະມະພຸດທະເຈົ້າ.
ມໍລະດົກທາງປະຫວັດສາດ
ການມີຕົວຕົນຂອງພະເຈົ້າອະໂສກ ໃນຖານະຈັກກະພັດໃນປະຫວັດສາດເກືອບຈະຖືກລືມໄປແລ້ວ. ແຕ່ນັບຕັ້ງແຕ່ການຖອດຄວາມຂໍ້ມູນທີ່ຂຽນດ້ວຍ ອັກສອນພຣາມີ (Brahmi script) ໃນຄິດສະຕະວັດທີ 19 ພະເຈົ້າອະໂສກກໍໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງໃນຖານະໜຶ່ງ ໃນຈັກກະພັດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດພະອົງໜຶ່ງຂອງປະຫວັດສາດອິນເດຍ.
ຕາແຜ່ນດິນຂອງສາທາລະນະລັດອິນເດຍ: ໄດ້ດັດແປງມາຈາກຫົວເສົາອະໂສກຮູບສິງ.
ອະໂສກຈັກ (Ashoka Chakra): ຖືກນຳມາດັດແປງໄວ້ຢູ່ກາງທຸງຊາດອິນເດຍ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງຂໍ້ມູນ
ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບພະເຈົ້າອະໂສກ ມີທັງຈາກຈາລຶກຂອງພະອົງເອງ, ຈາລຶກອື່ນໆ ທີ່ລະບຸເຖິງພະອົງ ຫຼື ອາດມາຈາກສະໄໝຂອງພະອົງ ແລະ ວັນນະກຳສະໄໝບູຮານ ໂດຍສະເພາະຂໍ້ມູນທາງພຸດທະສາສະໜາ. ຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານັ້ນມັກຈະຂັດແຍ້ງກັນເອງ ເຖິງວ່າຈະມີນັກປະຫວັດສາດຫຼາຍຄົນພະຍາຍາມເຊື່ອມໂຍງຫຼັກຖານເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າກັນກໍຕາມ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ໃນຂະນະທີ່ພະເຈົ້າອະໂສກມັກຈະຖືກລະບຸວ່າເປັນຜູ້ສ້າງໂຮງໝໍຫຼາຍແຫ່ງໃນສະໄໝຂອງພະອົງ, ແຕ່ກໍບໍ່ມີຫຼັກຖານທີ່ຊັດເຈນວ່າ ມີໂຮງໝໍໃນອິນເດຍບູຮານຊ່ວງສະຕະວັດທີ 3 ກ່ອນຄິດສະກະລາດ ຫຼື ພະເຈົ້າອະໂສກມີສ່ວນຮັບຜິດຊອບໃນການກໍ່ສ້າງສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນແທ້ຫຼືບໍ່.
ຈາລຶກ
ຈາລຶກຂອງພະເຈົ້າອະໂສກ ເປັນການສະແດງອຳນາດຂອງຈັກກະພັດຄັ້ງທຳອິດໃນອະນຸທະວີບອິນເດຍ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຈາລຶກເຫຼົ່ານີ້ສ່ວນໃຫຍ່ເນັ້ນໄປທີ່ຫົວຂໍ້ "ທຳມະ" ແລະ ໃຫ້ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບມຸມມອງອື່ນໆ ຂອງລັດ ຫຼື ສັງຄົມເມົາຣິຍະໜ້ອຍຫຼາຍ. ແມ່ນແຕ່ໃນຫົວຂໍ້ທຳມະເອງ, ເນື້ອຫາເຫຼົ່ານີ້ກໍບໍ່ສາມາດຕີຄວາມໝາຍໄດ້ຢ່າງກົງໄປກົງມາ. ຈອນ ເອສ. ສະຕຣອງ (John S. Strong) ນັກວິຊາການຊາວອາເມຣິກາ ກ່າວວ່າ: ບາງຄັ້ງມັນມີປະໂຫຍດກວ່າທີ່ຈະຄິດວ່າ ຂໍ້ຄວາມຂອງພະເຈົ້າອະໂສກແມ່ນ "ການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ" ໂດຍນັກການເມືອງ ທີ່ມີຈຸດປະສົງນຳສະເໜີພາບລັກອັນດີຂອງຕົນເອງ ແລະ ຝ່າຍບໍລິຫານ ຫຼາຍກວ່າຈະເປັນການບັນທຶກຂໍ້ເທັດຈິງທາງປະຫວັດສາດ.
ຕຳນານທາງພຸດທະສາສະໜາ
ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບພະເຈົ້າອະໂສກຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ມາຈາກຕຳນານທາງພຸດທະສາສະໜາ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າພະອົງເປັນຈັກກະພັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນອຸດົມຄະຕິ. ຕຳລາເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຂຽນຂຶ້ນໃນສະໄໝດຽວກັບພະເຈົ້າອະໂສກ, ແຕ່ຖືກຮຽບຮຽງໂດຍນັກຂຽນຊາວພຸດ ທີ່ໃຊ້ເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຜົນຂອງສັດທາທີ່ມີຕໍ່ພະເຈົ້າອະໂສກ, ເຮັດໃຫ້ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ຄວາມລະມັດລະວັງໃນການນຳຂໍ້ມູນນີ້ມາໃຊ້ໃນທາງປະຫວັດສາດ.
ຕຳນານພຸດທະສາສະໜາກ່ຽວກັບພະເຈົ້າອະໂສກ ປາກົດຢູ່ໃນຫຼາຍພາສາ ເຊັ່ນ: ສັນສະກິດ, ບາລີ, ຕີເບດ, ຈີນ, ພະມ້າ, ຂະແມ, ສິງຫົນ, ໄທ, ລາວແລະ ໂຄຕັນ. ຕຳນານທັງໝົດສາມາດສືບຕົ້ນຕໍໄປເຖິງທຳນຽມປະຖົມພູມ 2 ແຫຼ່ງ ຄື:
ທຳນຽມອິນເດຍເໜືອ: ບັນທຶກໃນພາສາສັນສະກິດ ເຊັ່ນ: ທິວຢາວະທານ (ລວມເຖິງ ອະໂສກາວະທານ) ແລະ ຂໍ້ມູນພາສາຈີນ ເຊັ່ນ: A-yü wang chuan ແລະ A-yü wang ching.
ທຳນຽມສີລັງກາ: ບັນທຶກໃນພາສາບາລີ ເຊັ່ນ: ທີປະວົງ, ມະຫາວົງ, Vamsatthapakasini (ອັດຖະກະຖາຂອງມະຫາວົງ), ອັດຖະກະຖາຂອງພະພຸດທະໂຄສະ ໃນເລື່ອງວິນັຍ ແລະ Samanta-pasadika.
ມີຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ຊັດເຈນລະຫວ່າງສອງທຳນຽມນີ້ ເຊັ່ນ: ທຳນຽມສີລັງກາເນັ້ນບົດບາດຂອງພະເຈົ້າອະໂສກ ໃນການສັງຄາຍະນາຄັ້ງທີ 3 ແລະ ການສົ່ງພະສົງຫຼາຍຮູບໄປຍັງພື້ນທີ່ຫ່າງໄກ ລວມເຖິງ ພະມະຫິນທະ (Mahendra) ພະລາຊະໂອລົດ ໄປຍັງສີລັງກາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ທຳນຽມອິນເດຍເໜືອບໍ່ມີການລະບຸເຖິງເຫດການເຫຼົ່ານີ້ ແຕ່ກໍມີເຫດການອື່ນໆ ທີ່ບໍ່ປາກົດໃນທຳນຽມສີລັງກາ ເຊັ່ນ ເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະລາຊະໂອລົດອີກອົງທີ່ມີພະນາມວ່າ ກຸນາລະ (Kunala).
.jpg)
ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ ກັບຈຸດປ່ຽນສູ່ພຸດທະສາສະໜາ: ການລ້າງພະນາມ “ອະໂສກຜູ້ໂຫດຫ້ຽມ”
ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ (Ashoka the Great) ຫຼື ຈັກກະພັດອະໂສກ (Aśoka; ປະມານ 304 – 232 ປີກ່ອນ ຄ.ສ.) ແມ່ນຈັກກະພັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງ ລາຊະວົງເມົາຣິຍະ (Mauryan dynasty) ຜູ້ປົກຄອງແຄວ້ນ ມະຄົດ (Magadha) ໃນອະນຸທະວີບອິນເດຍ. ໃນຊ່ວງຕົ້ນລັດຊະສະໄໝ, ພະອົງໄດ້ຮັບສົມຍານາມວ່າ “ຈັນທະໂສກ” (Chandashoka) ຫຼື “ອະໂສກຜູ້ໂຫດຫ້ຽມ” ເນື່ອງຈາກຄວາມດຸຮ້າຍ ແລະ ການຂະຫຍາຍອຳນາດດ້ວຍການເຮັດສົງຄາມທີ່ນອງເລືອດ.
ສົງຄາມກະລິງຄະ: ຈຸດປ່ຽນອັນຍິ່ງໃຫຍ່
ຈຸດປ່ຽນຄັ້ງສຳຄັນທີ່ສຸດໃນຊີວິດຂອງພະອົງເກີດຂຶ້ນໃນປີທີ 8 ຂອງການຄອງລາດ (ປະມານ 260 ປີກ່ອນ ຄ.ສ.) ໃນສົງຄາມທີ່ ກະລິງຄະ (Kalinga). ເຖິງວ່າພະອົງຈະໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ, ແຕ່ຄວາມສູນເສຍນັ້ນມະຫາສານ:
ມີຜູ້ເສຍຊີວິດໃນສົງຄາມຫຼາຍກວ່າ 100,000 ຄົນ.
ມີຜູ້ຖືກຈັບເປັນສະເລີຍ ແລະ ເຈັບປ່ວຍລົ້ມຕາຍອີກນັບແສນຄົນ.
ສຽງຮ້ອງໄຫ້ ແລະ ພາບຄວາມຕາຍທີ່ເຕັມທົ່ງສະໜາມຮົບ ເຮັດໃຫ້ພະອົງເກີດຄວາມສະຫຼົດໃຈ ແລະ ຮູ້ສຶກຜິດຢ່າງຮຸນແຮງ.
ຈາກ “ຈັນທະໂສກ” ສູ່ “ທຳມະໂສກ”
ພາຍຫຼັງສົງຄາມກະລິງຄະ, ພະເຈົ້າອະໂສກໄດ້ຫັນມາສຶກສາ ແລະ ນັບຖື ພຸດທະສາສະໜາ. ພະອົງໄດ້ປະກາດຍົກເລີກການຂະຫຍາຍດິນແດນດ້ວຍອາວຸດ (ສັດຕະວິໄຊ) ແລະ ຫັນມາໃຊ້ “ທຳມະວິໄຊ” ຫຼື ການຊະນະດ້ວຍທຳມະແທນ. ພະນາມຂອງພະອົງຈຶ່ງປ່ຽນຈາກ "ຈັນທະໂສກ" ມາເປັນ “ທຳມະໂສກ” (Dharmashoka) ຫຼື ອະໂສກຜູ້ຊົງທຳ.
ການເຜີຍແຜ່ທຳມະ ແລະ ມໍລະດົກ
ພະອົງໄດ້ສ້າງ ເສົາອະໂສກ (Ashoka Pillars) ແລະ ຈາລຶກລົງເທິງສິລາ (Rock Edicts) ໄປທົ່ວອານາຈັກ ເພື່ອສອນຫຼັກການ “ທຳມະ” ເຊິ່ງເນັ້ນເລື່ອງຄວາມເມດຕາ, ຄວາມຊື່ສັດ ແລະ ການຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງສັນຕິ. ພະອົງຍັງມີບົດບາດສຳຄັນໃນ:
ການເປັນອົງອຸປະຖຳ ການສັງຄາຍະນາພະທຳມະວິນັຍຄັ້ງທີ 3 ທີ່ເມືອງປາຕະລີບຸດ.
ການສົ່ງພະທຳມະທູດໄປທົ່ວເອເຊຍ ແລະ ຢູໂຣບ, ລວມທັງສົ່ງພະລາຊະໂອລົດ ມະຫິນທະ (Mahinda) ໄປເຜີຍແຜ່ສາສະໜາຢູ່ສີລັງກາ.
ການສ້າງສະຖູບຈຳນວນ 84,000 ແຫ່ງ ແລະ ໂຮງໝໍສຳລັບທັງຄົນ ແລະ ສັດ.
ປັດຈຸບັນ, ມໍລະດົກຂອງພະອົງຍັງຄົງປາກົດຢູ່ໃນສັນຍະລັກຂອງປະເທດອິນເດຍ ເຊັ່ນ ຫົວເສົາສິງ (Lion Capital) ທີ່ກາຍເປັນຕາແຜ່ນດິນ ແລະ ອະໂສກຈັກ (Ashoka Chakra) ທີ່ສະຫງ່າງາມຢູ່ກາງທຸງຊາດອິນເດຍ ເພື່ອລະນຶກເຖິງຈັກກະພັດຜູ້ປ່ຽນຄວາມໂຫດຫ້ຽມໃຫ້ກາຍເປັນຄວາມເມດຕາ.
Ashoka the Great
Ashoka, also known as Asoka or Aśoka (Sanskrit: Aśoka; c. 304 – 232 BCE), most commonly known as Ashoka the Great, was Emperor of Magadha from c. 268 BCE until his death, and the third ruler from the Mauryan dynasty. His empire covered a large part of the Indian subcontinent, stretching from present-day Afghanistan in the west to present-day Bangladesh in the east, with its capital at Pataliputra. A patron of Buddhism, he is credited with
an important role in the spread of Buddhism across ancient Asia. The Edicts of Ashoka state that during his eighth regnal year (c. 260 BCE), he conquered Kalinga after a brutal war. Ashoka subsequently devoted himself to the propagation of "dhamma" or righteous conduct, the major theme of the edicts. Ashoka's edicts suggest that a few years after the Kalinga War, he was gradually drawn towards Buddhism. The Buddhist legends credit Ashok
a with establishin g a large number of stupas, patronising the Third Buddhist council, supporting Buddhist missionaries, and making generous donations to the sangha. Ashoka's existence as a historical emperor had almost been forgotten, but since the decipherment in the 19th century of sources written in the Brahmi script, Ashoka holds a reputation as one of the greatest Indian emperors. The State Emblem of the modern Republic of India is an adaptation of the Lion Capital of Ashoka. Ashoka's wheel, the Ashoka Chakra, is adopted at the centre of the National Flag of India.
Sources of Information
Information about Ashoka comes from his inscriptions, other inscriptions that mention him or are possibly from his reign, and ancient literature, especially Buddhist texts. These sources often contradict each other, although various historians have attempted to correlate their testimony.
Inscriptions
Ashoka's inscriptions are the earliest s
elf-representations of imperial power in the Indian subcontinent. However, these inscriptions are focused mainly on the topic of dhamma, and provide little information regarding other aspects of the Maurya state or society. Even on the topic of dhamma, the content of these inscriptions cannot be taken at face value. In the words of American academic John S. Strong, i t is sometimes helpful t o think of Ashoka's messages as propaganda by a politician whose aim is to present a favourable image of himself and his admini stration, rather than record historical facts. A small number of other inscriptions also provi
de some information about Ashoka. For example, he finds a mention in the 2nd century Junagadh rock inscription of Rudradaman. An inscription discovered at Sirkap mentions a lost word beginning with "Priyadari", which is theorised to be Ashoka's title "Priyadarshi" since it has been written in Aramaic of 3r d century BCE, although this is not certain. Buddhist Legends
Much of the information about Ashoka comes from Buddhist legends, which present him as a great, ideal emperor. These legends appear in texts that are not contemporary to Ashoka and were composed by Buddhist authors, who used various stories to illustrate the impact of their faith on Ashoka. This makes it necessary to exercise caution while relying on them for historical information.
The Buddhist legends about Ashoka exist in several languages, including Sanskrit, Pali, Tibetan, Chin
ese, Burmese, Khmer, Sinhala, Thai, Lao, and Khotanese. All these legends can be traced to two primary traditions: North Indian tradition: Preserved in Sanskrit-language texts such as Divyavadana (including Ashokavadana) and Chinese sources such as A-yü wang chuan.
Sri Lankan tradition: Preserved in Pali-language texts such as Dipavamsa, Mahavamsa, Vamsatthapakasini, and Samanta-pasadika.
There are several significant differences between the two traditions. For example, the Sri Lankan tradition emphasizes Ashoka's role in convening the Third Buddhist council and his dispatch of several missionaries to distant regions, including his son Mahinda to Sri Lanka. However, the North Indian tradition makes no mention of these events but describes others,
such as a story about another son named Kunala. Even while narrating the common st
ories, the two traditions diverge. For example, both Ashokavadana and Mahavamsa mention that Ashoka's empress Tishyarakshita had the Bodhi Tree destroyed. In Ashokavadana, the empress manages to have the tree healed after she realises her mistake. In the Mahavamsa, she permanently destroys the tree, but only after a branch of the tree has been transplanted in Sri Lanka. Using such stories, the Mahavamsa glorifies Sri Lanka as the new preserve of Buddhism. Ashoka the Great: The Turning Point to Buddhism and the Cleansing of "Ashoka the Fierce"
Ashoka the Great (c. 304 – 232 BCE) was the third emperor of the Mauryan Dynasty, ruling over Magadhaand nearly the entire Indian subcontinent. In the early years of his reign, he was notorious for his ruthlessness and expansionist wars, earning him the titles "Chandashoka" (Ashoka the Fierce or Ashoka the Cruel) and "Kala-ashoka".
The Kalinga War: A Grand Transformation
The most significant turning point in his life occurred during his eighth regnal year (c. 260 BCE) during the conquest of Kalinga (present-day Odisha). Although Ashoka emerged victorious, the sheer scale of the brutality left him devastated:
Over 100,000 people were killed in battle.
Hundreds of thousands more were deported as captives or died from disease and famine.
Witnessing the river flow red with blood and hearing the cries of the grieving, Ashoka felt an overwhelming sense of remorse and guilt.
From "Chandashoka" to "Dharmashoka"
Following the Kalinga War, Ashoka sought solace in the teachings of the Buddha. He formally converted to Buddhism and replaced the policy of "Dig-vijaya" (conquest by force) with "Dhamma-vijaya" (conquest by righteousness). His transformation was so profound that his title evolved from "Chandashoka" to "Dharmashoka" (Ashoka the Pious).
Spreading the Dhamma and His Legacy
Ashoka spent the remainder of his life promoting a moral code known as Dhamma, which emphasized non-violence, religious tolerance, and social welfare. His contributions include:
The Edicts of Ashoka: Inscribing moral laws on massive rock faces and stone pillars throughout his empire.
The Third Buddhist Council: Patronising the council at Pataliputra to purify the sangha.
Global Missions: Sending Buddhist missionaries (including his son Mahinda) to Sri Lanka, Southeast Asia, and Central Asia.
Welfare Projects: Building hospitals for both humans and animals, planting trees along roads, and constructing 84,000 stupas.
Today, Ashoka is remembered not as a conqueror, but as a sage-king. His legacy lives on in the Lion Capital of Ashoka, which is the National Emblem of India, and the Ashoka Chakra (the wheel of the law), which sits at the center of the Indian National Flag.
Notice: We apologize for any missing information or linguistic inaccuracies as our website is currently undergoing updates and improvements. We appreciate your patience and understanding."ຫາກຂໍ້ມູນມີຄວາມຂາດຕົກບົກພ່ອງ ຫຼື ມີຂໍ້ຜິດພາດໃນການໃຊ້ຄຳສັບ ຕ້ອງຂໍອະໄພມານະທີ່ນີ້ດ້ວຍ ເນື່ອງຈາກຢູ່ໃນຊ່ວງປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາເວັບໄຊ"
.jpg)
No comments:
Post a Comment