Fa Ngum

 ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາຊ

    Fa Ngum

ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາດ (ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາຊ) ຫຼື ສົມເດັດພະເຈົ້າຟ້າຫຼ້າທໍລະນີສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດມະຫາຣາດ. ເອກະສານປະຫວັດສາດຫຼາຍສະບັບໄດ້ບອກພະນາມແຕກຕ່າງກັນໄປບາງບ່ອນວ່າ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ, ພະຍາຟ້າງຸ່ມ, ທ້າວຟ້າງຸ່ມ, ພະຍາຟ້າ, ພະຍາທ້າວຟ້າງອມ, ຟ້າງຸ່ມກຸມານ ເປັນຕົ້ນ. ພະອົງມີພະນາມຕາມພາສາບາລີວ່າ ປັບພາຣະເທວະ, ປັບພາຣະຣາຊາ ຫຼື ປັບພາຣະກຸມານ.

ພະອົງເປັນປະຖົມມະຫາກະສັດແຫ່ງ ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ແລະ ເປັນມະຫາກະສັດ ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ຫຼື ເມືອງຊວາ ອົງທີ 27 (ຄອງຣາດໃນລະຫວ່າງ ພ.ສ 1859-1936). ພະອົງຊົງເປັນຜູ້ທ້ອນໂຮມແຜ່ນດິນລາວທັງສອງຝັ່ງຂອງໃຫ້ເປັນປຶກແຜ່ນ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງໃຫ້ເປັນມະຫາຣາດອົງທຳອິດໃນສະໄໝລ້ານຊ້າງຂອງລາວ.ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກຣາຊະວົງຂຸນບູຣົມຣາຊາທິຣາດ ແຫ່ງນະຄອນແຖນ ແລະ ເປັນເຊື້ອສາຍຂອງຂຸນລໍ ຜູ້ສະຖາປານານະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ເປັນຣາຊະທານີຂອງຊາວລາວ. ພະອົງເປັນພະຣາຊະໂອຣົດຂອງທ້າວຜີຟ້າ ແລະ ເປັນພະຣາຊະນັດດາ (ຫຼານຊາຍ) ຂອງພະຍາສຸວັນຄຳຜົງ ກະສັດແຫ່ງນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ. ພະບໍຣົມນິບພານບົດ ກະສັດແຫ່ງກຸງອິນທະປັດ (ພະນະຄອນຫຼວງ) ໃນອານາຈັກຂອມ ໄດ້ຍົກພະນາງແກ້ວເກັງຍາ (ແກ້ວກັນຍາ) ໃຫ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີ. ທັງສອງພະອົງຊົງມີບົດບາດສຳຄັນໃນການອັນເຊີນພະພຸດທະສາສະໜາ ລັດທິລັງກາວົງ ແບບອິນທະປັດນະຄອນ ຫຼື ແບບກຳປູເຈຍສະໄໝພະນະຄອນ ເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ.

ພະອົງຊົງຂະຫຍາຍອິດທິພົນເໜືອດິນແດນຕ່າງໆ ຄື: ລ້ານນາ, ອະຍຸດທະຍາ (ລ້ານເພຍ), ສິບສອງພັນນາ, ສິບສອງຈຸໄທ, ຊຽງຕຸງ, ສີໂຄດຕະບູນ, ໄດຫວຽດ ແລະ ຈາມປາ. ນັບຕັ້ງແຕ່ຕອນເໜືອຂອງກຳປູເຈຍ ຂຶ້ນໄປຈົນຮອດຕອນໃຕ້ຂອງຈີນ ແລະ ທາງຕາເວັນອອກຂອງສະຫຍາມ ຈົນຮອດທາງຕາເວັນຕົກຂອງຫວຽດນາມ ໃຫ້ຍອມອ່ອນນ້ອມ ແລະ ສົ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການ ພ້ອມທັງພະຣາຊະທິດາມາຖວາຍ. ອານາຈັກລ້ານຊ້າງໃນຣັດຊະສະໄໝຂອງພະອົງ ໄດ້ແຜ່ແສນຍານຸພາບເໜືອແວ່ນແຄວ້ນຕ່າງໆ ໃນອຸສາຄະເນ ແລະ ຖືວ່າເປັນຍຸກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ.
ປັດຈຸບັນ ມີພະບໍຣົມຣາຊານຸສາວະລີຂອງພະອົງ ປະດິດສະຖານຢູ່ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ໃນເຂດພາກອີສານ ປະດິດສະຖານຢູ່ດອນເຈົ້າປູ່ຟ້າຣະງຸ່ມ (ດອນເມືອງ) ວັດຟ້າຣະງຸ່ມ ຕຳບົນເມືອງໄພ ອຳເພີເສລະພູມ ຈັງຫວັດຮ້ອຍເອັດ ໂດຍເອີ້ນພະນາມວ່າ ເຈົ້າຟ້າຣະງຸ່ມສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ. ໃນເຂດລ້ານນາ ປະດິດສະຖານຢູ່ສານເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາດ ບ້ານແສນສຸກ ຕຳບົນນາປັ່ງ ອຳເພີປົງ ຈັງຫວັດພະເຍົາ ເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າເປັນສະຖານທີ່ສະຫວັນນະຄົດ. ໃນນະຄອນຫຼວງພະບາງ ໄດ້ຕັ້ງຊື່ຖະໜົນສາຍໜຶ່ງເພື່ອລະນຶກເຖິງພະອົງວ່າ ຖະໜົນເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ (Chaofa Ngum Rd). ສ່ວນສານສະຖິດວິນຍານ ຫຼື ຫໍຜີຂອງພະອົງ ປະກົດຢູ່ທົ່ວໄປທັງສອງຝັ່ງຂອງ ໂດຍມີຊື່ເອີ້ນແຕກຕ່າງກັນໄປ ເຊັ່ນ: ເຈົ້າຟ້າມຸງເມືອງ, ເຈົ້າຟ້າຣະງຸ່ມ ຫຼື ເຈົ້າຟ້າຣະງຶມ.

ພະຣາຊະປະຫວັດ

ປະສູດ

ພະຍາຫຼວງໂງ່ມ (ພະຍາຫຼວງໂຫງ່ມ) ຂຶ້ນຄອງຣາດເປັນກະສັດລ້ານຊ້າງ ຊຽງດົງຊຽງທອງ ມີພະຣາຊະໂອຣົດ ແລະ ທິດາ ທັງໝົດ 9 ພະອົງ (ທິດາ 4 ພະອົງ, ໂອຣົດ 5 ພະອົງ). ພາຍຫຼັງການສະຫວັນນະຄົດ, ພະຍາຄຳຮຽວ ພະຣາຊະໂອຣົດອົງກົກໄດ້ຂຶ້ນຄອງຣາດແທນ. ພະຍາຄຳຮຽວມີພະຣາຊະໂອຣົດ ແລະ ທິດາ 4 ພະອົງ (ທິດາ 2 ພະອົງ, ໂອຣົດ 2 ພະອົງ).

ພະຣາຊະໂອຣົດອົງນ້ອຍຄື ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ເມື່ອທຳອິດປະສູດອອກມາຈາກພະຄັນຂອງພະຣາຊະມານດາ ກໍມີພະທົນ (ແຂ້ວ) ຄົບ 33 ເຫຼັ້ມທັນທີ. ເສນາອາມາດທັງຫຼາຍເຊື່ອກັນວ່າເປັນສິ່ງ "ເຂັດຂວາງ" ທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ບ້ານເມືອງຈິບຫາຍວາຍວອດ ຈຶ່ງໄດ້ນຳພະຣາຊະກຸມານໃສ່ແພໄຫຼນ້ຳອອກຈາກເມືອງຊຽງທອງໄປ ພ້ອມດ້ວຍຂ້ອຍລ້ຽງຈຳນວນຫຼາຍ ເຊັ່ນ: ບາຄຸມ, ບາກິມ, ບາໂບ, ບາສຽມ, ບາຈີແຂ້, ບາລູ ລວມທັງຂ້ອຍຍິງ ແລະ ຂ້ອຍຊາຍທັງໝົດ 33 ຄົນ.

ກ່ອນຈະປ່ອຍແພໄຫຼໄປ, ພະນາງຍາຄຳຮຽວ ຜູ້ເປັນພະຣາຊະມານດາ ໄດ້ອຸ້ມພະຣາຊະກຸມານໄປທີ່ແພ ແລ້ວຮ້ອງປ່າວປະກາດຕໍ່ເທວດາ ແລະ ພະຍານາກ ໃຫ້ຊ່ວຍປົກປັກຮັກສາຢ່າໃຫ້ເປັນອັນຕະລາຍ ພ້ອມທັງປະກາດເຫດຈຳເປັນວ່າ:

"...ເສນາທັງຫຼາຍວ່າມີແຂ້ວອອກແຕ່ໃນທ້ອງ 33 ເຫຼັ້ມ ເຂົາວ່າເປັນຄົນຮ້າຍ ວ່າເຂັດວ່າຂວາງ ແລະ ໃຫ້ໄຫຼເສຍ. ຄັນວ່າບຸນລູກຂ້ອຍຍັງມີ ຂໍຢ່າໃຫ້ຫຼົ່ມໃຫ້ຈົມເສຍ ໃຫ້ໄດ້ມາເປັນເຈົ້າແຜ່ນດິນໃນຊຽງດົງຊຽງທອງດ້ວຍອັນຊອບໂລກຊອບທຳ ຢ່າໃຫ້ໄດ້ດ້ວຍຫຍາບຊ້າທາຣຸນເທີ້ນ..."

ພະນາງໄດ້ສັ່ງຂ້ອຍລ້ຽງວ່າ ຫາກພະຣາຊະໂອຣົດໄປຮອດບ່ອນໃດ ກໍໃຫ້ເອີ້ນວ່າ "ພະຍາ" ຢ່າບອກວ່າເປັນພະຣາຊະໂອຣົດຂອງເຈົ້າຟ້າຄຳຮຽວ ແລ້ວຈຶ່ງຕັ້ງພະນາມໃຫ້ພະຣາຊະກຸມານ. ພະນາງໄດ້ລ່ອງແພໄປສົ່ງຈົນຮອດເມືອງຂາຍຈຶ່ງສະເດັດກັບຄືນ. ເມື່ອຄະນະຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມເດີນທາງໄປຮອດບ້ານເມືອງໃດ ປະຊາຊົນກໍໄດ້ຖວາຍເຂົ້າປານາອາຫານໃຫ້ສະເຫວີຍທຸກເມືອງ.

ປະທັບຢູ່ເມືອງພະນະຄອນຫຼວງ
ເມື່ອໄຫຼແພໄປໄດ້ 1 ປີ ກໍຮອດຫົວລີ (ຫົວຫຼີ່ຜີ) ເຊິ່ງບໍລິເວນນີ້ມີຖ້ຳຂອງມະຫາເຖນເຈົ້າປ່າສະມັນ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເມືອງໜຶ່ງ. ຂ້ອຍລ້ຽງ ແລະ ຊາວບ້ານຈຶ່ງໄດ້ເລົ່າເຫດການຕ່າງໆ ຖວາຍແກ່ມະຫາເຖນເຈົ້າປ່າສະມັນ. ພະມະຫາເຖລະຈຶ່ງໄດ້ອຸ້ມພະຣາຊະກຸມານອອກຈາກແພໄປຢູ່ນຳ. ເມື່ອຈະເລີນພະຊົນໄດ້ 3 ພັນສາ ກໍມາຮອດທ່າພະສະມັນ. ພະສະມັນໄດ້ລ້ຽງພະຣາຊະກຸມານໄວ້ 3 ປີ, ຈາກນັ້ນພະຍານະຄອນຫຼວງ (ກະສັດຂອມ) ກໍນຳໄປລ້ຽງຕໍ່ອີກ 7 ປີ ລວມເປັນ 14 ປີ.
ພະຍານະຄອນຫຼວງໄດ້ຍົກພະຣາຊະທິດາໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ. ເມື່ອຢູ່ຮ່ວມກັນໄດ້ 2 ປີ, ພະຍານະຄອນຫຼວງຈຶ່ງໃຫ້ໝໍໂຫຣາຈານທຳນາຍຊະຕາ ແລະ ເລີກຍາມຂອງເມືອງລ້ານຊ້າງ. ໝໍທຳນາຍວ່າ ພະຣາຊະບິດາ ແລະ ມານດາຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມສະຫວັນນະຄົດແລ້ວ ແລະ ອາວ (ນ້ອງຊາຍຂອງພໍ່) ໄດ້ຂຶ້ນຄອງຣາດຢູ່ຊຽງດົງຊຽງທອງແທນ. ພະຍານະຄອນຫຼວງຈຶ່ງຖາມວ່າ ຫາກແຕ່ງທັບໃຫ້ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄປຕີຊຽງດົງຊຽງທອງ ຈະໄດ້ຄອງຣາດ ຫຼື ບໍ່? ໝໍທຳນາຍວ່າ ຢ່າວ່າແຕ່ຊຽງດົງຊຽງທອງເລີຍ:
"...ຍັງຈັກໄດ້ເມືອງໂຍທິຍາທັງເມືອງພິງຊຽງໃໝ່ ທັງເມືອງລື້ເມືອງເຂີນ ທັງເມືອງຈຸນລະນີ ແຕ່ຟາກນ້ຳແມ່ແທ້ມາພີ້ ຕໍ່ເທົ່າເມືອງມີຮ້ານກ້ວນມີເສົາຫິນສຸ່ມເສົານ້ຳເຕົ້າແກ້ວພຸ້ນດີຫຼີ..."
ແລະ ທຳນາຍຕໍ່ວ່າ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈະບໍ່ສະຫວັນນະຄົດໃນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແຕ່ຈະສະຫວັນນະຄົດໃນເມືອງເບື້ອງຕາເວັນຕົກດ້ວຍຄວາມສະຫວັດດີ. ຕໍ່ມາອີກ 1 ປີ, ພະຍານະຄອນຫຼວງຈຶ່ງແຕ່ງຊ້າງມ້າໄພ່ພົນໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແລ້ວເຮັດພິທີຣາຊາພິເສກ ສະເລີມພະນາມວ່າ ພະຍາຟ້າຫຼ້າທໍລະນີ. ພ້ອມທັງແຕ່ງຕັ້ງໝໍປາບເສິກ 4 ຄົນ ແລະ ເຄື່ອງປາບເສິກ, ພະຣາຊະທານຄ້ອງໄຊ 4 ໜ່ວຍ, ແສ່ງໄຊ 4 ອັນ, ຈອງວອງໄຊ 4 ອັນ, ຫອກໄຊ 4 ດວງ, ຂວານໄຊ 4 ດວງ, ແພນໄຊ 4 ດວງ ແລະ ຄົນຮັກສາເຄື່ອງໄຊອີກ 400 ຄົນ. ເມື່ອເຖິງເລີກງາມຍາມດີແລ້ວ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງສະເດັດອອກຈາກເມືອງນະຄອນຫຼວງ ພ້ອມດ້ວຍໄພ່ພົນ ແລະ ນາງແກ້ວກັນຍາ ມຸ່ງໜ້າສູ່ເມືອງຊຽງດົງຊຽງທອງ.

ພະຣາຊະອະນຸຊາ (ນ້ອງຊາຍ)

ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຊົງມີພະຣາຊະອະນຸຊາທັງໝົດ 5 ພະອົງ ຄື:

• ທ້າວຟ້າງ້ຽວ

• ທ້າວຟ້າຍ່ານ (ຟ້າຍ່ານ)

• ທ້າວຟ້າຄານ (ຄານຄຳ)

• ທ້າວຟ້າກ່ຳ

• ທ້າວຟ້າຂຽວ

  ການສົງຄາມ

  ຮົບໄດ້ຫົວເມືອງແອ່ງໂຄຣາດ

  ໃນລະຫວ່າງທີ່ສະເດັດຍົກທັບເພື່ອໄປຊິງເອົານະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ, ພະອົງໄດ້ສະເດັດມາຮອດເມືອງພົມມະທັດ (ອຳເພີພິມາຍ, ຈັງຫວັດນະຄອນຣາຊະສີມາ). ພະຍາພົມມະທັດໄດ້ຊົນຊ້າງເສຍໄຊ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຊົງສັງຫານພະຍາພົມມະທັດຄາຄໍຊ້າງ.

  ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ແບ່ງເມືອງອອກເປັນຫຼາຍສ່ວນ ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ພະຍາປາກກົບ, ພະຍາກຸນຊອນ, ພະຍາຄຳແຫງ, ພະຍາດອນແດງ, ພະຍາໂສກ, ພະຍາຄ້ອງທອງ, ພະຍາຈັນທອມ ແລະ ພະຍາອ້າຍ ຂຶ້ນຄອງເມືອງທີ່ແບ່ງອອກນັ້ນ. ພ້ອມທັງແຕ່ງຕັ້ງພະຍາອົງໜຶ່ງໃຫ້ເປັນພະຍາພົມມະທັດຄອງເມືອງພົມມະທັດ ແລະ ກຳນົດໃຫ້ເມືອງເຫຼົ່ານີ້ເປັນເມືອງສ່ວຍຊ້າງ, ສ່ວຍຄຳ ແລະ ສ່ວຍຂ້ອຍ ລວມທັງໝົດ 9 ເມືອງ.

  ຮົບໄດ້ອານາຈັກສີໂຄດຕະບູນ ໃນອີສານເໜືອ

  ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຍົກທັບຂຶ້ນໄປຮົບກັບ ພະຍາແປດບໍ່ ເຈົ້າເມືອງກະບອງ (ສີໂຄດຕະບູນ ຫຼື ສີໂຄດຕະບອງ, ເມືອງແຄມຝັ່ງຂອງໃນຈັງຫວັດນະຄອນພະນົມ ແລະ ເມືອງທ່າແຂກ ແຂວງຄຳມ່ວນ). ພະຍາແປດຂີ່ຊ້າງອອກມາຊົນ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນຮອດຕົວພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຊ້າງກໍຕື່ນແລ່ນໄປເສຍກ່ອນ. ກອງທັບຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ໄລ່ຕິດຕາມຈົນຈັບຕົວໄດ້ ແລະ ປະຫານຊີວິດໂດຍການຈົມນ້ຳທີ່ປາກທອກ.

  ພະຍາແປດບໍ່ອົງນີ້ ເປັນບັນພະບຸລຸດຂອງພະຍາແປດບໍ່ອົງທີ 7 (ຜູ້ທີ່ພະຣາຊະທິດາໂດດນ້ຳສິ້ນພະຊົນ ແລ້ວນຳກວ້ານ ຫຼື ແຫ ດຶງຮ່າງຂຶ້ນມາ ຈຶ່ງໄດ້ພະຫິນ ຫຼື ພະແປດບໍ່ຂຶ້ນມານຳ). ຈາກນັ້ນ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງແຕ່ງຕັ້ງພະຣາຊະອະນຸຊາຂອງພະຍາກະບອງ ຄື ພະຍານັນທະເສນ ເປັນເຈົ້າເມືອງແທນ ໂດຍກຳນົດໃຫ້ສົ່ງສ່ວຍຊ້າງ 100 ຕົວ, ຂ້ອຍ 100 ຄົນ, ຄຳ 2,000, ແພລາ 200 ຮຳ (ມ້ວນ) ແລະ ຂ້ອຍຍິງຂ້ອຍຊາຍອີກ 200 ຄົນ.

  ຮົບໄດ້ຫົວເມືອງລາວໃຕ້ ແລະ ອານາຈັກຈາມປາ ໃນຫວຽດນາມໃຕ້

  ຕໍ່ມາ ພະອົງໄດ້ຍົກທັບໄປຮົບກັບ ພະຍາຈຳປາທິຣາດ ຈົນໄດ້ໄຊຊະນະ ແລະ ສັງຫານພະຍາຈຳປາທິຣາດຄາຄໍຊ້າງ ແລ້ວຈຶ່ງແຕ່ງຕັ້ງພະຍາຈຳປາທິຣາດອົງໃໝ່ຂຶ້ນແທນ (ແຂວງຈຳປາສັກ). ນອກຈາກນີ້ ຍັງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ:

  • ພະຍາຈຳປານະຄອນ

  • ພະຍາຈິມ

  • ພະຍາຈາມ

  • ພະຍາດອນຊະແຄ

  • ພະຍາສະນັງ (ຂ່າຊະນັງ)

  • ພະຍາຊຸງ

  • ພະຍາໂສກ (ເມືອງໂສກເມືອງຊຸງ ໃນແຂວງອັດຕະປື)

  ລວມທັງໝົດ 7 ເມືອງ, ໂດຍໂປດເກົ້າໃຫ້ເປັນເມືອງສົ່ງສ່ວຍວິສູດ (ມ່ານ), ຝ້າຍ, ໄໝ, ຄຳ, ຊ້າງ ແລະ ຂ້ອຍ ທຸກໆເມືອງ.

  ຮົບໄດ້ຫົວເມືອງລາວກາງຝັ່ງຊ້າຍ

  ຈາກນັ້ນ ພະອົງໄດ້ສະເດັດກັບຄືນຍົກທັບມາຍັງອານາຈັກສີໂຄດຕະບູນ ທີ່ນ້ຳຫິນບູນ (ເມືອງຫິນບູນ ແຂວງຄຳມ່ວນ ແລະ ອຳເພີທ່າອຸເທນ ຈັງຫວັດນະຄອນພະນົມ). ພະຍາວຽງ ໄດ້ອອກມາຮົບ ແຕ່ເມື່ອເຫັນໄພ່ພົນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈຶ່ງໄດ້ປ່າຍໜີ, ຝ່າຍບາກິມໄລ່ຕິດຕາມສັງຫານໄດ້ ພະອົງຈຶ່ງແຕ່ງຕັ້ງພະຣາຊະອະນຸຊາຂອງພະຍາວຽງ ຂຶ້ນເປັນ ພະຍາເຈັດຈຽງ ແທນ.

  ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງເຈົ້າເມືອງຕ່າງໆ ປະກອບມີ:

  • ພະຍາກວ້າງສຽມ

  • ພະຍາກວ້າງທົງ

  • ພະຍາເມືອງຫຼວງ

  • ພະຍາເມືອງມ່ວນ (ຄຳມ່ວນ)

  • ພະຍາວັງ (ເມືອງວັງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ)

  • ພະຍາກະຕາກ (ຂ່າກະຕາກ)

  • ພະຍາຊຸມພອນ (ເມືອງຈຳພອນ ແກ້ງກອກ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ)

  • ພະຍາຊະໂປນ (ເຊໂປນ)

  ລວມທັງໝົດ 9 ເມືອງ, ໂດຍໂປດເກົ້າໃຫ້ສົ່ງສ່ວຍຝ້າຍ, ໄໝ, ຜ້າກັ້ງ, ຜ້າເພດານ ແລະ ສ່ວຍຂ້ອຍທຸກໆປີ ໃນເດືອນ 12 ແລະ ເດືອນ 3.

  ---

  ຮົບໄດ້ຫົວເມືອງລາວກາງຝັ່ງຊ້າຍ ແລະ ອີສານເໜືອອີກຄັ້ງ

  ຕໍ່ມາ ພະອົງໄດ້ຍົກທັບໄປຮອດປາກຊະດິງ (ປາກກະດິງ ເມືອງປາກຊັນ ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ແລະ ຈັງຫວັດບຶງການ). ພະຍາສາມຄ້ອມ ເຈົ້າເມືອງພະນ້ຳຮຸ່ງ ໄດ້ເກນພົນ 4 ໝື່ນ ແລະ ຊ້າງ 500 ຕົວ ອອກມາຮົບ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໂປດໃຫ້ບາຈີແຂ້ ອອກຮົບຈົນໄດ້ໄຊຊະນະ ແລະ ໄລ່ພະຍາສາມຄ້ອມໄປຈົມນ້ຳທີ່ປາກບາງບາດ. ຈາກນັ້ນ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຍົກທັບໄປຕັ້ງຢູ່ເມືອງພະນ້ຳຮຸ່ງ ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງພະຍາພະນ້ຳຮຸ່ງອົງໃໝ່ ຂຶ້ນແທນພະຍາສາມຄ້ອມ.

  ອານາຈັກຊຽງຂວາງຍອມອ່ອນນ້ອມ

  ໄຊຊະນະຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ຊ່າລືໄປຮອດ ພະຍາເຈັດຈຽງ ເຈົ້າເມືອງພວນຊຽງຂວາງ, ພະຍາເຈັດຈຽງຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງໝື່ນຫຼວງພວນ ແລະ ໝື່ນຄຳ ເຂົ້າມາຂາບໄຫວ້ພະອົງທີ່ພະນ້ຳຮຸ່ງ ໂດຍກ່າວວ່າ:

  "...ພວກຂ້ານີ້ກໍແມ່ນລູກຫຼານເຊື້ອແນວຂຸນບູຣົມຣາຊາທິຣາດເຈົ້າ ແລະ ຂຸນລໍມາແຕ່ບູຮານແທ້ໆ. ໃນຕອນນີ້ ພະຍາຟ້າເຈົ້າຈັກປາບບ້ານປາບເມືອງບ່ອນໃດກໍດີ ຂ້າຈັກແຕ່ງໄພ່ພົນໄປຊ່ວຍໄປຕື່ມທຸກແຫ່ງທຸກບ່ອນ..."

  ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຕັດວ່າ: "ພີ່ນ້ອງເຮົາຍັງຄິດຮອດເຮົາແນວນີ້ກໍດີແລ້ວ. ບ້ານເມືອງຂອງຫຼານເຮົາ ແລະ ນ້ອງເຮົາແຕ່ກ່ອນຢູ່ບ່ອນໃດ ກໍໃຫ້ໄວ້ແກ່ນ້ອງເຮົາເຖີນ. ເຄື່ອງເສິກເຄື່ອງວຽກເຄື່ອງເຫຼັກອັນໃດກໍດີ ເຮົາຈະໃຫ້ມາເອົານຳ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ບ້ານເມືອງທີ່ເຮົາປາບໄດ້ແຕ່ເມືອງຊາເມືອງມ່ວນ ກໍໃຫ້ມາໄຫວ້ມານົບແກ່ນ້ອງເຮົາ..."

  ໄຊຊະນະຕໍ່ອານາຈັກພວນຄັ້ງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ຕ້ອງເສຍເລືອດເນື້ອ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ຕຳນານຂຸນບູຣົມບາງສະບັບລະບຸວ່າ ພະອົງຊົງນຳທັບ ສະບູຫຼວງ (ປືນໃຫຍ່) ເຂົ້າຮົບກັບເຈົ້າເມືອງພວນນາມວ່າ ພະຍາຍີ່ຫີນ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເຊື່ອກັນວ່າລາວຮູ້ຈັກສ້າງປືນໃຫຍ່ຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ 1352 (ພ.ສ 1895).

  ---

  ອານາຈັກໄດຫວຽດຍອມອ່ອນນ້ອມ ແລະ ປັກປັນເຂດແດນລ້ານຊ້າງທິດບູລະພາ

  ເມື່ອກະສັດພວນຍອມອ່ອນນ້ອມໂດຍອ້າງຄວາມເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງນຳພົນໄລ່ຕີເມືອງ ພະຍາມີຮ້ານກວ້ານມີເສົາ (ເມືອງທີ່ມີເຮືອນຍົກພື້ນສູງມີຊານ) ພ້ອມທັງໄລ່ເອົາເມືອງພະຍາອ່າງສິງ ແລະ ພະຍາອ່າງໜາມ ລວມ 3 ເມືອງ ໄປມອບໃຫ້ແກ່ ເຈົ້າບົວຫຼວງ ແຫ່ງອານາຈັກໄດຫວຽດ (ຫວຽດ) ຜູ້ທີ່ມີອາຍຸນ້ອຍກວ່າ.

  ເຈົ້າບົວຫຼວງຊົງຖາມເຖິງເຊື້ອສາຍຂອງພະອົງ, ເມື່ອຊາບວ່າເປັນເຊື້ອສາຍຂຸນບູຣົມຣາຊາທິຣາດສືບຕໍ່ກັນມາຫຼາຍເຊັ່ນຄົນ ກໍເກງເດຊານຸພາບ ແລະ ຍອມອ່ອນນ້ອມ ພ້ອມທັງແບ່ງເຂດແດນໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມວ່າ:

  "...ຖ້າຫາກແມ່ນເຊື້ອສາຍເຈົ້າຂຸນບູຣົມຂຸນລໍແທ້ ໃຫ້ເອົາແຕ່ເມືອງມີຮ້ານກວ້ານມີເສົາ ແຕ່ຫີນສາມເສົ້ານ້ຳເຕົ້າແກ້ວ. ບ້ານເມືອງດິນດອນບ່ອນໃດກໍດີ ຟ້າແຖນຫາກແຕ່ງໄວ້: ຝົນຕົກນ້ຳໄຫຼໄປຫາເມືອງລາວ ໃຫ້ໄວ້ເປັນເຂດແດນເມືອງລາວ; ຝົນຕົກນ້ຳໄຫຼໄປຫາເມືອງບົວບ່ອນໃດ ໃຫ້ໄວ້ເປັນເມືອງບົວ..."

  ຈາກນັ້ນ ເຈົ້າບົວຫຼວງໄດ້ແຕ່ງຄຳສາມໝື່ນ, ເງິນສາມແສນ, ໄມ້ກຳພັກ (ກະລຳພັກ), ໄມ້ເກດສະໜາ (ກິດສະໜາ) ແລະ ແພຈີນຈຳນວນຫຼາຍ ມອບໃຫ້ຄະນະທູດນຳໄປຖວາຍແກ່ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຫຼົ່າພະຍາເມືອງມີຮ້ານກວ້ານມີເສົາ ສົ່ງສ່ວຍຄຳ ແລະ ແພໄໝຕ່າງໆ. ອານາຈັກຂອງເຈົ້າບົວຫຼວງ ຫຼື ອານາຈັກຕົງແກງ ທີ່ເຄີຍຖືກກອງທັບຂອງລູກຫຼານຂຸນລໍຕີໄດ້ໃນອະດີດ, ກໍໄດ້ຕົກເປັນຂອງລາວອີກຄັ້ງໃນສະໄໝພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ.

  ອານາຈັກສິບສອງຈຸໄທຍອມອ່ອນນ້ອມ

  ຕໍ່ມາ ພະອົງຊົງຍົກທັບໄປຕັ້ງຄ້າຍຢູ່ທີ່ ນານ້ອຍອ້ອຍໜູ ຫຼື ເມືອງແຖນ, ເຊິ່ງເປັນສະຖານທີ່ປະສູດຂອງຂຸນບູຣົມ ແລະ ຂຸນລໍ ຜູ້ເປັນຣາຊະບັນພະບຸລຸດຂອງພະອົງ. ເຫດທີ່ເອີ້ນວ່າເມືອງແຖນ ກໍເພາະແຖນຟ້າຂື່ນເປັນຜູ້ສ້າງເມືອງສືບຕໍ່ມາຈົນເຖິງສະໄໝຂອງພະອົງ. ເມືອງນີ້ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍບໍ່ເງິນ, ບໍ່ຄຳ, ບໍ່ແກ້ວ, ບໍ່ທອງ ແລະ ບໍ່ເຫຼັກທຸກປະການ.

  ພະອົງຊົງແຕ່ງຕັ້ງພະຍາຟ້າໃສ ເປັນພະຍາເມືອງແຖນນານ້ອຍອ້ອຍໜູ ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງເຈົ້າເມືອງອື່ນໆ ປະກອບມີ:

  • ພະຍາເມືອງໄຊ, ພະຍາເມືອງໄລ, ພະຍາເມືອງກວ້າງ, ພະຍາສາມສິບພອງເມືອງໂຮມມາ, ພະຍາກາງລ້ານ, ພະຍາສິງຫາວ, ພະຍາເມືອງຫຸມ, ພະຍາເມືອງວາດ ແລະ ພະຍາເມືອງກວ້າງທົງ.

  ເມືອງເຫຼົ່ານີ້ຕັ້ງຢູ່ຟາກນ້ຳແທ້ ເຊິ່ງເຈົ້າບົວຫຼວງ (ແຫ່ງໄດຫວຽດ) ໄດ້ຍົກໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ, ພະອົງຈຶ່ງມີອຳນາດແຕ່ງຕັ້ງທ້າວພະຍາໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ່. ພ້ອມທັງກຳນົດໃຫ້ເຈົ້າເມືອງເຫຼົ່ານີ້ສົ່ງສ່ວຍຄຳ, ເງິນ, ຂ້ອຍ, ແພໄໝ, ເຄື່ອງເສິກ, ມ້າ ແລະ ເຄື່ອງມ້າຕ່າງໆ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະອົງໄດ້ໃຫ້ຄົນໄປແຈ້ງແກ່ເຈົ້າບົວຫຼວງ, ເຊິ່ງເຈົ້າບົວຫຼວງກໍໄດ້ຕັດວ່າ: "ໃຫ້ພີ່ເຮົາຄືນເມືອຢູ່ຊຽງດົງຊຽງທອງພຸ້ນເຖີນ".

  ---

  ອານາຈັກຊຽງຮຸ່ງຍອມອ່ອນນ້ອມ ຖວາຍພະຣາຊະທິດາ ແລະ ປັກປັນເຂດແດນທິດອີສານ

  ຈາກນັ້ນ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ນຳພາໄພ່ພົນຂ້າມນ້ຳອູໄປຍັງເມືອງບູນໃຕ້ ແລະ ບູນເໜືອ. ພະຍາບູນໃຕ້ ແລະ ພະຍາບູນເໜືອ ໄດ້ນຳທັບອອກມາຮົບແຕ່ກໍເສຍໄຊ ແລະ ຖືກສັງຫານ. ພະອົງຈຶ່ງໃຫ້ຄົນໄປຖາມ ພະຍາຊຽງຮຸ່ງ (ຊຽງຮຸ່ງ) ວ່າຈະອອກມາຮົບຊົນຊ້າງດ້ວຍຫຼືບໍ່. ພະຍາຊຽງຮຸ່ງໄດ້ຕັດຕອບວ່າ:

  "...ເຮົານີ້ກໍແມ່ນເຊື້ອສາຍອັນດຽວກັນ, ເຮົາບໍ່ຮົບບໍ່ແລວ (ບໍ່ສູ້ຮົບ) ນຳພະຍາເຈົ້າດອກ. ໃຫ້ພະຍາເຈົ້າເອົາເຂດບ້ານແດນເມືອງ ແຕ່ບ້ານປົ່ງລວງຂວາງ ເທົ່າເມືອບູນໃຕ້ບູນເໜືອພຸ້ນ ເປັນເຂດຂອງເມືອງລ້ານຊ້າງເຖີນ. ເຮົາກໍຈັກໃຫ້ບົວ (ຜູ້ຮັບໃຊ້) ແລະ ໃຫ້ນາງ (ພະຣາຊະທິດາ) ແກ່ເຈົ້າຟ້າແລ. ແຕ່ຕອນນີ້ລູກເຮົາຍັງນ້ອຍ ພາຍໜ້າຈຶ່ງເອົາເມືອປັດເສື່ອປູໝອນແກ່ເຈົ້າຟ້າເຖີນ..."

  ເຈົ້າຊຽງຮຸ່ງໄດ້ແຕ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການ ເປັນເງິນແສນ, ມ້າ 100 ຕົວ ພ້ອມເຄື່ອງມ້າຄຳ ແລະ ແພຈີນຈຳນວນຫຼາຍມາຖວາຍ. ຈາກນັ້ນ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງແຕ່ງຕັ້ງ ບາກິມ ໃຫ້ເປັນເຈົ້າຂວາ (ເຊິ່ງຄົນທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ "ຂວາກິມ").

  ຂຶ້ນສະເວີຍຣາຊະສົມບັດ

  ພາຍຫຼັງຊະນະອານາຈັກຊຽງຮຸ່ງ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ລ່ອງພົນມາຮອດ ເມືອງນ້ອຍ. ເຈົ້າເມືອງນ້ອຍຍອມອ່ອນນ້ອມ ແລະ ຂໍເປັນ "ເມືອງກາງຢ້າວກາງເຮືອນ" (ເມືອງລູກຫຼວງ). ພະອົງຈຶ່ງໂປດໃຫ້ ເຖົ້າສຽງ ເປັນເຈົ້າເມືອງນ້ອຍ. ເຖົ້າສຽງໄດ້ແຕ່ງພິທີບາສີນຳເອົາເຂົ້າຂວັນ ພ້ອມທັງເຮັດພິທີຜອກຜີພີເສື້ອຖວາຍຕາມບູຮານຣາຊະປະເພນີທຸກປະການ.

  ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ລ່ອງມາຮອດ ສົບອູ. ໃນເວລານັ້ນ ເຈົ້າຟ້າຄຳຮຽວ (ຜູ້ເປັນອາວ) ເປັນກະສັດຄອງເມືອງຊຽງດົງຊຽງທອງ. ເມື່ອຊາບວ່າພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຍົກທັບມາຮອດສົບອູ, ເຈົ້າຟ້າຄຳຮຽວຢ້ານຖືກສັງຫານ ຈຶ່ງໄດ້ສະເວີຍສານ (ກິນຢາພິດ) ສະຫວັນນະຄົດພ້ອມກັບພະອັກຄະມະເຫສີ. ພາຍຫຼັງສຳເລັດພິທີສົ່ງສະການແລ້ວ, ເສນາອາມາດທັງຫຼາຍຈຶ່ງພ້ອມໃຈກັນອັນເຊີນພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ເຮັດພິທີຣາຊາພິເສກພະອົງ ພ້ອມກັບ ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ (ພະຣາຊະທິດາຂອງກະສັດຂອມ) ຂຶ້ນເປັນມະຫາກະສັດ ແລະ ອັກຄະມະເຫສີ.

  ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ມີພະຄຸນ ແລະ ພີ່ລ້ຽງໃຫ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງສຳຄັນ ຄື:

  • ປູ່ລ້ຽງ ເປັນ ແສນເມືອງ

  • ຕາລ້ຽງ ເປັນ ໝື່ນຫຼວງ

  • ອາວລ້ຽງ ເປັນ ພູມເໜືອ

  • ນ້າລ້ຽງ ເປັນ ພູມໃຕ້

  • ພີ່ລ້ຽງ ເປັນ ພະຍາກະຊັກ ໃຫ້ປົກຄອງຂ້າພູທັງໝົດ (ລາວເທິງ ທີ່ອາໄສຢູ່ພູກະຊັກ). ພະອົງໃຫ້ກຽດພະຍາກະຊັກຢ່າງສູງ ໂດຍຫາກມີພິທີກຳທາງສະເດັດຂຶ້ນໂຮງຂຶ້ນສານ ກໍໃຫ້ພະຍາກະຊັກຂຶ້ນກ່ອນ ແລະ ຣາຊະບັນນາການໃດໆ ທີ່ເມືອງອື່ນນຳມາຖວາຍ ກໍໃຫ້ພະຍາກະຊັກເປັນຜູ້ຮັບກ່ອນ.

  ---

  ການຂະຫຍາຍອຳນາດສູ່ເຂດລ້ານນາ ແລະ ຫົວເມືອງຝັ່ງຂອງ

  ຕໍ່ມາ ພະອົງໄດ້ຍົກທັບຂຶ້ນໄປທາງອານາຈັກລ້ານນາຕາມລຳນ້ຳຂອງ. ໃນເວລານັ້ນ ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ ຊົງພະຄັນໄດ້ 3 ເດືອນ, ພະອົງຈຶ່ງໂປດໃຫ້ພະນາງຮັກສານະຄອນ ຫຼື ສຳເລັດຣາຊະການແທນ.

  ເມື່ອສະເດັດເຖິງທ່າຫົວເຮືອເມືອງເລີກ, ທ້າວອູລອງ (ຫຼານຂອງເຈົ້າຟ້າຄຳຮຽວ) ໄດ້ອອກມາຂາບໄຫວ້ພະອົງ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງມີພະເມດຕາ ແລະ ຕັດວ່າ: "ເມືອງເລີກນີ້ເຈົ້າຈົ່ງກິນເຖີນ ໃຫ້ເປັນເມືອງກາງເຮືອນກູເຖີນ". ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະເໜືອເມືອງຮຸນ ແລະ ເມືອງແບ່ງ.

  ພະອົງໄດ້ທ້ອນໂຮມຫົວເມືອງຕ່າງໆ ແລະ ຈັດລະບຽບການປົກຄອງໃໝ່ ດັ່ງນີ້:

  1. ສີ່ໝື່ນທາງນ້ຳ: ປະກອບມີ ເມືອງຊຽງຂອງ, ຄົກຮຳ, ຊຽງທອງ ແລະ ຊຽງຕືນ (ລວມ 4 ເມືອງ), ໂດຍໃຫ້ພະຍາຊຽງຕືນເປັນເຈົ້າສີ່ໝື່ນ.

  2. ສີ່ໝື່ນທາງບົກ: ປະກອບມີ ເມືອງຜາ, ເມືອງພົວ, ພູຄຸບ ແລະ ເມືອງແຫງ (ລວມ 4 ເມືອງ), ໂດຍໃຫ້ເຈົ້າເມືອງຜາເປັນເຈົ້າສີ່ໝື່ນ.

  ໄຊຊະນະເຫຼົ່ານີ້ ເຮັດໃຫ້ພະອົງມີອຳນາດເດັດຂາດເໜືອດິນແດນລ້ານຊ້າງທັງປວງ ແລະ ເລີ່ມຕົ້ນຍຸກສະໄໝທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງຢ່າງແທ້ຈິງ.

  ອານາຈັກລ້ານນາ ແລະ ສິບສອງພັນນາ ຍອມອ່ອນນ້ອມຖວາຍພະຣາຊະທິດາ ແລະ ປັກປັນເຂດແດນທິດເໜືອ ແລະ ພາຍັບ

  ພາຍຫຼັງການສະຖາປາເມືອງສີ່ໝື່ນທາງນ້ຳ ແລະ ສີ່ໝື່ນທາງບົກແລ້ວ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ສະເດັດກວດກາໄພ່ພົນທີ່ສົບທ່າ ເຊິ່ງມີພົນລາວ 400,000 ຄົນ, ພົນແກວ 100,000 ຄົນ ແລະ ຊ້າງ 500 ຕົວ. ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ສະເດັດໄປຕີເອົາເມືອງຫິນ ແລະ ເມືອງງາວ (ອຳເພີງາວ, ຈັງຫວັດລຳປາງ) ແລ້ວຍົກທັບໄປຕັ້ງຄ້າຍຢູ່ດອນມູນ ຂອງລ້ານນາ.

  ໃນເວລານັ້ນ, ເຈົ້າເມືອງລ້ານນາຄື ພະຍາສາມພະຍາ ໄດ້ຮວບຮວມພົນ 400,000 ຄົນ ແລະ ເອົາເມືອງຊຽງແສນມາຂຶ້ນກັບລ້ານນາ ໂດຍໃຫ້ເສນາອາມາດຊື່ວ່າ "ແສນເມືອງ" ເປັນຜູ້ຖືພົນອອກສູ້ຮົບ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງຂີ່ຊ້າງນາມວ່າ "ຊຽງທອງ" ລອຍຂ້າມນ້ຳກົກເຂົ້າຮົບ. ຝ່າຍຂວາກິມ (ບາກິມ) ໄດ້ຊົນຊ້າງຊະນະແສນເມືອງ ແລະ ສັງຫານແສນເມືອງຄາຄໍຊ້າງ.

  ພະຍາສາມພະຍາໄດ້ພ່າຍແພ້ ແລະ ໜີເຂົ້າວຽງລ້ານນາຊຽງລາຍ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງໄລ່ຕິດຕາມໄປຈົນຮອດເມືອງແພວ, ເມືອງເລັມ, ເມືອງໄຮ, ບ້ານຍູ, ເມືອງຍອງ, ຫົວພວງ, ຫົວຝ່າຍ ຈົນເຖິງເມືອງລື້, ເມືອງເຂີນ ແລະ ເມືອງຊຽງແຂງ ໃນສິບສອງພັນນາ ແລະ ອານາຈັກມາວຫຼວງ (ລັດສານ, ມຽນມາ).

  ພະຍາສາມພະຍາເກງກົວໃນເດຊານຸພາບ ຈຶ່ງຍອມອ່ອນນ້ອມ ແລະ ໂປດໃຫ້ໝື່ນກຸມກາມ, ໝື່ນຊູນ ແລະ ໝື່ນກາງເມືອງຊຽງລາຍ ເປັນຕົວແທນຂໍສົ່ງສ່ວຍເຂົ້າພັນຄານ ພ້ອມທັງກ່າວຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າຍອມຍົກພະຣາຊະທິດາໃຫ້:

  "...ເມື່ອໃດລູກຜູ້ຂ້ານາງນ້ອຍອ່ອນສໍ ຍັງໃຫຍ່ໄດ້ 16 ປີ ຈັກໃຫ້ເມື່ອປັດເສື່ອປູໝອນແກ່ເຈົ້າຟ້າຊະແດ. ບັດນີ້ຍັງນ້ອຍ ຂໍແກ່ເຈົ້າຟ້າເອົາແຕ່ວຽງຜາໃດໄປ ໃຫ້ເປັນບ້ານເມືອງເຈົ້າຟ້າຂ້ອຍທ່ອນ..."

  ພະຍາສາມພະຍາໄດ້ຖວາຍເຂດແດນໃຫ້ແກ່ລ້ານຊ້າງ ແລະ ແຕ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການເປັນຄຳ 20,000, ເງິນ 200,000 ພ້ອມທັງແຫວນນິນລູກໜຶ່ງຊື່ວ່າ "ຍອດຊຽງແສນ", ແກ້ວພິທູນລູກໜຶ່ງຊື່ວ່າ "ຍອດຊຽງລາຍ" ແລະ ແຫວນແດງລູກໜຶ່ງຊື່ວ່າ "ມະນີຟ້າຫຼວງ" ຖວາຍແກ່ພະອົງ ພ້ອມທັງມອບເງິນຄຳຈຳນວນຫຼາຍໃຫ້ແກ່ເຫຼົ່າເສນາຜູ້ໃຫຍ່ທຸກຄົນ. (ເຊິ່ງຫຼັກຖານສ່ວນນີ້ ເອກະສານປະຫວັດສາດຝ່າຍລ້ານນາ ທັງພື້ນເມືອງຊຽງແສນ ແລະ ພື້ນເມືອງນ່ານ ບໍ່ໄດ້ກ່າວເຖິງ).

  ສະເດັດກັບຄືນນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ພະຣາຊະທານໂອວາດແກ່ປະຊາຊົນ

  ພາຍຫຼັງສຳເລັດເສິກກັບລ້ານນາ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ຊົງລ່ອງພົນກັບຄືນເມືອງລ້ານຊ້າງ ໂດຍໄດ້ກວາດຕ້ອນ "ຂ້າເກົ່າ" (ກຸ່ມຂ່າທີ່ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຊວາມາແຕ່ກ່ອນສະໄໝຂຸນລໍ) ຕັ້ງແຕ່ຫົວນ້ຳທາ, ເມືອງກໍ, ເມືອງຫຼາ ຈົນຮອດແດນລື້ທຸກແຫ່ງມາໄວ້ໃນລ້ານຊ້າງ ໂດຍຊົງເຫຼືອໄວ້ສືບເຊື້ອສາຍພຽງແຕ່ 4 ເມືອງ (ຄືຢູ່ພູຄຸມ, ພູຈອມແລງ ແລະ ພູຄາງ) ຢ່າງລະ 20 ຄົວເຮືອນ.

  ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ພະຣາຊະທານພະຣາໂຊວາດສັ່ງສອນວ່າ:

  "...ພວກສູຢ່າໄດ້ບຽດບຽນ ຫຼື ຂົ່ມເຫັງໄທ ແລະ ລາວ, ພວກສູຢ່າໄດ້ຍາດແຍ່ງເອົາສິ່ງຂອງຂອງລາວອັນໃດກໍດີ. ອີກປະການໜຶ່ງ ຫາກພວກສູຜິດຖຽງກັນຈົນເຖິງຂັ້ນຈະຮົບເລວ (ສູ້ຮົບ) ກັນ ກໍໃຫ້ພວກສູຈື່ຈຳຄຳສອນຂອງກູໄວ້ຄື: ມື້ກາບ, ມື້ຮັບ, ມື້ຮວຍ, ມື້ເມິງ ແລະ ມື້ເບີກ ທັງ 5 ມື້ນີ້ ຫາກພວກສູຈັກຮົບຈັກເລວກັນກໍຕາມໃຈສູ. ແຕ່ໃນມື້ກັດ, ມື້ກົດ, ມື້ຮ້ວງ, ມື້ເຕົາ ແລະ ມື້ກາ ທັງ 5 ມື້ນີ້ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ພວກສູຮົບເລວກັນ, ຢ່າໃຫ້ຈັບເອົາຄົນ ຫຼື ຮິບເອົາຄວາຍຂອງກັນ. ຜູ້ໃດຫາກບໍ່ຟັງຄຳສັ່ງຂອງກູ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຜ່ນດິນຊຽງດົງຊຽງທອງນີ້ ໃຫ້ຂຸນຣາດທັງ 4 ສັ່ງປັບໃໝເອົາເງິນທໍ່ກັບນ້ຳໜັກຫິນໜ່ວຍນີ້ (ເຊິ່ງມີນ້ຳໜັກ 2,505 ບາດ) ແລະ ໃຫ້ເອົາຄວາຍໂຕໜຶ່ງມາລ້ຽງກັນ ຢ່າໃຫ້ກັນສັ່ງວ່າດັ່ງນີ້ ຢ່າໃຫ້ຮອກຄອກຄົວເຮືອນກັນ..."

  ເມື່ອສັ່ງສອນສຳເລັດແລ້ວ, ພະອົງໂປດໃຫ້ນຳກຸ່ມຂ້າເຫຼົ່ານັ້ນລ່ອງມາໄວ້ຢູ່ພູບ່ອນ ໂດຍໃຫ້ເຊຍງໂປະ ແລະ ເຊຍງພາ ເປັນຜູ້ປົກຄອງ.

  ຜ່ານໄປ 2 ປີ, ພະອົງຈຶ່ງສະເດັດເຖິງນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ໄດ້ພົບໜ້າພະຣາຊະໂອຣົດເປັນຄັ້ງທຳອິດ ຄື ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ (ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ຄອງຣາດເປັນ ພະຍາສາມແສນໄທ). ສຳລັບກຸ່ມຂ້າເກົ່າທັງຍິງຊາຍນ້ອຍໃຫຍ່ທີ່ກວາດຕ້ອນມາໄດ້ນັ້ນມີທັງໝົດ 100,000 ຄົນ, ພະອົງໂປດໃຫ້ຂວາກິມ (ບາກິມ) ເປັນເຈົ້າປົກຄອງ ແລະ ເປັນລ່າມຄອຍເບິ່ງແຍງກຸ່ມຄົນເຫຼົ່ານັ້ນສືບຕໍ່ໄປ.

  ຜະເດັດເສິກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ວຽງຄຳ

  ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຊົງຍົກທັບລ່ອງມາຈາກເມືອງຊວາ ໂດຍໂປດໃຫ້ ບາໂບ ແລະ ບາຈີແຂ້ ເປັນຫົວໜ້າຖືພົນໄປເມືອງຊາຍ (ດ່ານຊາຍ ຫຼື ຊາຍຂາວ). ທ້າວໄຄ (ຫຼານຂຸນເຄັດຂຸນຄານ) ເຈົ້າເມືອງຊາຍ ໄດ້ຍົກພົນອອກຮົບແຕ່ກໍເສຍໄຊ, ພະອົງຈຶ່ງໂປດແຕ່ງຕັ້ງບາໂບ ເປັນພະຍາຊາຍ (ຄົນທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ "ຊາຍໂບ").

  ຕໍ່ມາ ໄດ້ລ່ອງມາຮອດຄໍແກ້ງ, ຊາຍບາໂບ ແລະ ບາຈີແຂ້ ໄດ້ຍົກພົນຕັ້ງຄ້າຍຢູ່ທ່ານາເໜືອ ເຂດນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ໃນເວລານັ້ນ ທ້າວຊຽງມຸງກະສັດວຽງຈັນ ແລະ ພະຍາເພົາ ກະສັດວຽງຄຳ (ສອງພໍ່ລູກ) ໄດ້ເກນພົນ 200,000 ຄົນ ແລະ ຊ້າງ 500 ຕົວ ອອກມາຮົບ. ທ້າວຊຽງມຸງຊົງຊ້າງ "ວັງບຸຣີ" ສູງ 8 ສອກ, ສ່ວນພະຍາເພົາຊົງຊ້າງ "ແສນນາງຄອຍ" ສູງ 9 ສອກ.

  ຝ່າຍບາໂບ ແລະ ບາຈີແຂ້ ໄດ້ຕັ້ງພົນຢູ່ຖິ່ນຈຳປີ, ສ່ວນພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງຊ້າງ "ຮົ່ມຊຽງທອງ" ຕັ້ງຢູ່ທ່ານາເໜືອ. ທ້າວຊຽງມຸງ ແລະ ພະຍາເພົາ ໄດ້ອອກມາຮົບແຕ່ຖືກລວງເຂົ້າໄປຊົນຊ້າງໃນບໍລິເວນນັ້ນ (ເຊິ່ງຕໍ່ມາເອີ້ນວ່າ "ໜອງລວງ"). ບາຈີແຂ້ໄດ້ຊົນຊ້າງຊະນະທ້າວຊຽງມຸງ ແລະ ສັງຫານຄາຫົວຊ້າງ, ສ່ວນບາໂບ ແລະ ຂວາກິມ ໄດ້ເຂົ້າຊົນຊ້າງພະຍາເພົາ ຈົນຊ້າງພະຍາເພົາຂາແຂງ ແລະ ປ່າຍໜີກັບຄືນວຽງຄຳ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຍົກທັບເຂົ້າຕັ້ງຢູ່ວຽງຈັນ.

  ພະອົງໂປດໃຫ້ ບາກິມ, ບາສຽມ ແລະ ບາຈີແຂ້ ຍົກພົນໄປຕີວຽງຄຳ ແຕ່ກໍຕີບໍ່ໄດ້. ທັງ 3 ຄົນ ກັບມາຂາບທູນວ່າ: “ວຽງໄມ້ໄຜ່ຂັດ (ໜາ) ແໜ້ນນັກ, ພະຍາເພົາກໍບໍ່ອອກມາຊົນຊ້າງ ເອົາເມືອງຍາກນັກ”. ພະອົງຊົງໃຊ້ສະຕິປັນຍາ ໂດຍໃຫ້ຕີເງິນຕີຄຳເຮັດເປັນ "ກຽງປືນ" (ລູກປືນ) ແລ້ວສົ່ງສານບອກຂຸນທັງ 3 ໃຫ້ລ້ອມວຽງໄວ້ ແລະ ໃຊ້ປືນຍິງລູກເງິນລູກຄຳເຂົ້າໄປໃນປ່າໄມ້ໄຜ່ເປັນເວລາ 3 ມື້ ແລ້ວຈຶ່ງຖອຍທັບກັບມາ.

  ຂຸນທັງ 3 ເຮັດຕາມນັ້ນ ແລ້ວກັບຄືນມາຫາພະອົງ. ໃນລະຫວ່າງທີ່ລໍຖ້າໃຫ້ຊາວເມືອງມາຖາກປ່າໄມ້ໄຜ່ເພື່ອເກັບເອົາເງິນຄຳນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຍົກທັບໄປຕີເມືອງແກ່ນທ້າວ, ເມືອງນະຄອນໄທ ແລະ ເມືອງຂອບດ່ານທັງໝົດ. ຈາກນັ້ນ ພະອົງໄດ້ສະເດັດກັບມາວຽງຈັນເພື່ອວາງແຜນຕີວຽງຄຳອີກຄັ້ງ ຈົນສາມາດຈັບຕົວພະຍາເພົາໄດ້ ແລະ ສັ່ງໃຫ້ຄຸມຕົວໄປສຳເລັດໂທດທີ່ເມືອງຊຽງທອງ ໂດຍການໃສ່ "ຊອງ" (ເຄື່ອງຄຸມຂັງ) ໄປທາງບົກ ແຕ່ພະຍາເພົາໄດ້ສະຫວັນນະຄົດຢູ່ບ້ານຖິ່ນ ເມືອງວັງວຽງກ່ອນ ຄົນຈຶ່ງເອີ້ນບ່ອນນັ້ນວ່າ "ເມືອງຊອງ" ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. ສ່ວນພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມກໍໄດ້ສະເດັດກັບຄືນມາວຽງຈັນອີກຄັ້ງ.

  ເທຄົວຂ້າເກົ່າໄວ້ທີ່ອີສານ

  ເມື່ອສະເດັດຄືນມາປະທັບຢູ່ວຽງຈັນ, ພະອົງໂປດໃຫ້ຮວບຮວມຊ້າງໄພ່ພົນ ເຊິ່ງໄດ້ຊ້າງ 2,000 ຕົວ, ມ້າ 1,000 ຕົວ ແລະ ພົນ 600,000 ຄົນ. ພົນເຫຼົ່ານີ້ຮວບຮວມມາຕັ້ງແຕ່ເມືອງຫ້ວຍຫຼວງ (ຈັງຫວັດໜອງຄາຍ) ໄປເຖິງແດນເໜືອຄືວຽງຜາໃດ (ອຳເພີວຽງແກ່ນ, ຈັງຫວັດຊຽງຮາຍ). ພະອົງໂປດໃຫ້ ບາສຽມ ເປັນໝື່ນກະບອງ (ຄອງເມືອງສີໂຄດຕະບູນ), ແລ້ວຮວບຮວມພົນຕັ້ງແຕ່ພະນ້ຳຮຸ່ງຊຽງສາ ໄປເຖິງທາງໃຕ້ຄືແດນຈາມ, ດ່ານລະແວກ (ແດນຂະເໝນ) ແລະ ແດນແກວທາງໃຕ້ຊື່ເມືອງປາກວາງ ໄດ້ພົນ 400,000 ຄົນ, ຊ້າງ 1,000 ຕົວ ແລະ ມ້າ 500 ຕົວ.

  ພະອົງໂປດໃຫ້ ບາກຸມ ເປັນໝື່ນຈັນ ຮວບຮວມພົນໄທ (ໄຕ ແລະ ສະຢາມ) ເຊິ່ງເປັນເຮືອນບອງທອງໄດ້ 300,000 ຄົນ ແລະ ລາວ 700,000 ຄົນ. ລວມໄພ່ພົນຄົນເມືອງລ້ານຊ້າງທັງໝົດມີ 1,000,000 ຄົນ.

  ຈາກນັ້ນ ພະອົງໂປດໃຫ້ ຂວາກິມ ນຳເອົາ "ຂ້າເກົ່າ" ໄປເທຄົວ (ຍ້າຍຖິ່ນຖານ) ໄວ້ທີ່ກະແດຟ້າແຕບນອກແດນວຽງຈັນ 10,000 ຄົວເຮືອນ. ພ້ອມທັງເທຄົວໃສ່ໜອງຫານນ້ອຍ (ອຸດອນທານີ), ໜອງຫານຫຼວງ (ສະກົນນະຄອນ), ພູວານເຖົ້າ, ພູວານປາວ (ທັງ 2 ເມືອງຢູ່ໃນເຂດພູພານ ຫຼື ແຖບນ້ຳປາວ ຈັງຫວັດກາສິນ) ແລະ ເຊືອງຊາຍ (ດ່ານຊາຍ) ລວມທັງໝົດໄດ້ 100,000 ຄົວເຮືອນ.

  ອະຍຸດທະຍາ ຍອມອ່ອນນ້ອມຖວາຍເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການ ແລະ ພະຣາຊະທິດາ ພ້ອມປັກປັນເຂດແດນທິດປະຈິມ

  ພາຍຫຼັງເທຄົວຂ້າເກົ່າໄວ້ທາງອີສານ (ລາວຝັ່ງຂວາ) ແລ້ວ, ພະອົງໄດ້ຊົງຍົກທັບໄປຍັງແດນເມືອງລ້ານເພຍສີອະຍຸດທະຍາ ດ້ວຍໄພ່ພົນ 600,000 ຄົນ ແລະ ຊ້າງ 500 ຕົວ ໂດຍປະພົນໄວ້ຮັກສາເມືອງລ້ານຊ້າງ 400,000 ຄົນ ແລະ ຊ້າງ 3,000 ຕົວ. ພະອົງໂປດໃຫ້ ໝື່ນແກ່ ແລະ ໝື່ນກະບອງ ເປັນຫົວໜ້າຖືພົນ, ຂວາກິມ ເປັນປີກຂວາ, ຊາຍໂບ ເປັນປີກຊ້າຍ ແລະ ໝື່ນຈັນ ເປັນທັບຫຼັງ.

  ກອງທັບໄດ້ຍົກພົນຜ່ານທາງບົວກອງ ຈົນເຖິງວຽງພະງາມ (ບຶງພະງາມ ໃນຈັງຫວັດພິຈິດ), ສາມາດຈັບເຈົ້າວຽງບຶງພະງາມໄດ້ ເພື່ອຂົ່ມຂວັນອະຍຸດທະຍາ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ສະເດັດມາປະທັບຢູ່ ວຽງຮ້ອຍເອັດປະຕູ (ຈັງຫວັດຮ້ອຍເອັດ) ແລະ ຈັບພະຍາຮ້ອຍເອັດປະຕູມັດໄວ້. ພະອົງໂປດໃຫ້ໄພ່ພົນອອກທ່ຽວປາບທ້າວພະຍາທັງຫຼາຍໃນແຖບນັ້ນ ໄດ້ທັງເມືອງພະສາດ (ອຳເພີປາສາດ ຈັງຫວັດສຸລິນ), ພະສະຂຽນ, ພະລິງ (ຈັງຫວັດລົບພຸລີ), ພະນາລາຍ, ນາງທຽນ, ເຊຂະມາດ, ສະພັງສີ່ແຈ (ອຳເພີສຸວັນນະພູມ ຈັງຫວັດຮ້ອຍເອັດ) ລວມທັງໄດ້ຕົວພະຍາຈັນ ແລະ ພະຍາທຳ ເມືອງໂພນຜິງແດດ (ຟ້າແດດສູງຍາງ ຈັງຫວັດກາສິນ).

  ທ້າວພະຍາເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ເປັນລູກຫຼານຂອງພະຍາກູບາຫາງ ທີ່ປົກຄອງເມືອງທົ່ວອີສານກາງ ແລະ ອີສານໃຕ້ ເຊິ່ງຕິດກັບແດນອະຍຸດທະຍາ. ເຈົ້າໂຍທິຍາ (ອະຍຸດທະຍາ) ຈຶ່ງເກງພະເດຊານຸພາບຂອງພະອົງ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງໃຫ້ມັດທ້າວພະຍາທີ່ຈັບໄດ້ນັ້ນໃສ່ຄາງວົງເຫຼັກໄວ້ທີ່ເມືອງຮ້ອຍເອັດປະຕູ ພ້ອມທັງທຳລາຍບາງຫົວເມືອງ ແລະ ສາສະໜາສະຖານ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ຄົນຖືສານໄປເຖິງພະຍາເມືອງສິງອະໂຍທິຍາ (ທ້າວອູ່ທອງ) ວ່າ: "ຈັກຮົບ ຫຼື ຮູ້ວ່າສິ່ງໃດນັ້ນຈາ" (ຈະຮົບ ຫຼື ຈະຍອມອ່ອນນ້ອມ).

  ເຈົ້າໂຍທິຍາ ໄດ້ຕອບກັບໂດຍອ້າງຄວາມເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງເຊັ່ນດຽວກັບເມືອງອື່ນວ່າ:

  "...ເຮົາຫາກເປັນພີ່ (ນ້ອງ) ກັນມາແຕ່ຂຸນບູຣົມບູຮານປາງກ່ອນພຸ້ນມາໃດ. ເຈົ້າຢາກໄດ້ບ້ານໄດ້ເມືອງ ກໍໃຫ້ເອົາເຂດແດນແຕ່ດົງສາມເສົ້າມາເທົ່າພູພະຍາຜໍ່ ແລະ ແດນເມືອງນະຄອນໄທ ເປັນເຈົ້າທ່ອນ. ອີກປະການໜຶ່ງ ລູກຂ້ອຍຈັກສົ່ງອ້ອຍນ້ຳຕານໃຫ້ສູ່ປີ. ອີກປະການໜຶ່ງ ລູກຍິງຂ້ານາງແກ້ວລອດຟ້າໃຫຍ່ມາແລ້ວ ຈັກສົ່ງໃຫ້ເມື່ອປັດເສື່ອປູໝອນແກ່ເຈົ້າຟ້າແລ..."

  ຈາກນັ້ນ ໄດ້ແຕ່ງຊ້າງພາຍ 50 ຕົວ, ຊ້າງພັງ 50 ຕົວ (ລວມ 100 ຕົວ), ຄຳ 20,000, ເງິນ 20,000, ນໍແຮດ 100,000 ໜ່ວຍ ພ້ອມເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການອື່ນໆ ຢ່າງລະ 100 ສົ່ງມາຖວາຍແກ່ພະອົງ. ອະຍຸດທະຍາຈຶ່ງບໍ່ຖືກທຳລາຍ ແລະ ໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການຖວາຍແກ່ລ້ານຊ້າງ ໃນຖານະປະເທດສະຣາດຕະຫຼອດມາ.

  ຕໍ່ມາ ພາຍຫຼັງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມສະຫວັນນະຄົດ, ນາງແກ້ວລອດຟ້າ ໄດ້ຖືກສົ່ງມາອະພິເສກກັບພະຣາຊະໂອຣົດ ຄື ພະເຈົ້າສາມແສນໄທ. ທັງສອງພະອົງມີພະຣາຊະໂອຣົດນຳກັນຄື ທ້າວລ້ານຄຳແດງ (ຕໍ່ມາໄດ້ຄອງຣາດເປັນ ພະເຈົ້າລ້ານຄຳແດງ), ທ້າວໃສ ແລະ ທ້າວຄຳເຕັມ.

  ເຫດການພາຍຫຼັງອະຍຸດທະຍາຍອມອ່ອນນ້ອມ

  ປະກອບພິທີປະຖົມມະກຳ ກຸ່ມເຈົ້າເມືອງລາວຝັ່ງຂວາ ແລະ ແກ້ປຸຈສາທຳດ້ວຍພະສະຕິປັນຍາ

  ພາຍຫຼັງໄດ້ໄຊຊະນະເໜືອອະຍຸດທະຍາໂດຍບໍ່ໄດ້ເສຍເລືອດເນື້ອ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງມີພະຣາຊະປະສົງຈະປະຫານຊີວິດພະຍາທັງຫຼາຍທີ່ຖືກມັດຈອງຈຳໄວ້ (ມີພະຍາກູບາຫາງ ແລະ ພະຍາຮ້ອຍປະຕູ ເປັນຕົ້ນ). ໃນເວລານັ້ນ, ມີມະຫາເຖນເຈົ້າຕົນໜຶ່ງໄດ້ຍ່າງເຂົ້າມາຫາພະອົງໃນໄລຍະ 5 ວາ. ພະອົງທອດພະເນດເຫັນຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ:

  "...ພັນເຕ ຂ້າໄຫວ້ເຈົ້າກູ ເຈົ້າກູມີປະໂຫຍດດ້ວຍອັນໃດ ຈຶ່ງມາຮອດມາເຖິງຜູ້ຂ້າໃນການບັດນີ້ຈາ?"

  ມະຫາເຖນເຈົ້າຕອບວ່າ: "ເຮົາຈັກມາຖາມປິດສະນານຳພະຍາ, ເຮົານີ້ກໍແມ່ນພໍ່ຄູຂອງມະຫາປາສະມັນ ຕົນທີ່ລ້ຽງພະຍາໃຫຍ່ມານັ້ນໃດ". ເມື່ອພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊາບດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງປູອາສະນະແລ້ວອາຣາດທະນາໃຫ້ນັ່ງ ພ້ອມຕັດວ່າ: "ເຈົ້າກູຈັກຖາມປິດສະນາອັນໃດນຳຜູ້ຂ້າ ກໍຖາມມາເຖີດ".

  ມະຫາເຖນເຈົ້າຈຶ່ງເລີ່ມຖາມປິດສະນາທຳ ດັ່ງນີ້:

  • ຄຳຖາມ: "ແຂ້ວຂອງພະຍາທີ່ອອກມາແຕ່ທ້ອງແມ່ 33 ເຫຼັ້ມນັ້ນ ຍັງຢູ່ຄົບທຸກເຫຼັ້ມຫຼືບໍ່?"

    • ຄຳຕອບ: "ຫຼົ່ນເສຍໝົດແລ້ວ."

  • ຄຳຖາມ: "ແລ້ວອັນໃໝ່ທີ່ອອກມາແທນນັ້ນ ມີທໍ່ເກົ່າຫຼືບໍ່?"

    • ຄຳຕອບ: "ຍັງອອກມາທັງ 33 ເຫຼັ້ມຄືເກົ່າຂ້ານ້ອຍ."

  • ຄຳຖາມ: "ແຂ້ວທີ່ອອກມາແຕ່ທ້ອງມານັ້ນ ເປັນຄຸນສິ່ງໃດ ແລະ ເປັນໂທດສິ່ງໃດແກ່ມະຫາຣາດ?"

    • ຄຳຕອບ: "ທີ່ເປັນຄຸນນັ້ນ ເພາະໄດ້ຄ້ຽວກິນຈຶ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນມາໄດ້. ສ່ວນທີ່ເປັນໂທດນັ້ນ ເພາະຄົນທັງຫຼາຍວ່າເປັນຂວາງ (ເຂັດຂວາງ) ຈຶ່ງຖືກປ່ອຍແພໄຫຼນ້ຳໜີ."

  • ຄຳຖາມ: "ແລ້ວແຂ້ວເກົ່າທີ່ຫຼົ່ນໄປ ແລະ ແຂ້ວໃໝ່ທີ່ອອກມາແທນນັ້ນ ເປັນຄຸນສິ່ງໃດ ແລະ ເປັນໂທດສິ່ງໃດ?"

    • ຄຳຕອບ: "ທີ່ເປັນຄຸນແມ່ນມີຄຸນມຫາສານ ເພາະເຮັດໃຫ້ໄດ້ຄ້ຽວໄດ້ກິນ. ສ່ວນທີ່ເປັນໂທດນັ້ນ ກໍຄືບາງຄັ້ງໄດ້ຂົບລິ້ນຂົບສົບ (ປາກ) ຕົນເອງໃຫ້ເຈັບປວດ."

  ມະຫາເຖນເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວຊົມເຊີຍວ່າ: "ມະຫາຣາດເຈົ້ານີ້ ໄດ້ສ້າງໂພທິສົມພານມາຫຼາຍນັກ ຈຶ່ງແກ້ປິດສະນາເຮົາໄດ້ເຖິງພຽງນີ້".

  ຈາກນັ້ນ ມະຫາເຖນເຈົ້າໄດ້ສັ່ງສອນພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ພ້ອມທັງເຫຼົ່າເສນາອາມາດ ແລະ ຂໍຊີວິດທ້າວພະຍາທີ່ຖືກຈອງຈຳທັງໝົດ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງມີພະເມດຕາ ປ່ອຍຕົວທຸກຄົນໃຫ້ກັບຄືນບ້ານເມືອງຂອງຕົນ. ເມື່ອມະຫາເຖນກ່າວອຳລາແລ້ວ ກໍໄດ້ເຫາະອອກທາງປ່ອງຢ້ຽມ (ໜ້າຕ່າງ) ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າໄປ.

  ປະກອບພະຣາຊະພິທີໄຊຍາພິເສກ ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງຂຸນນາງ

  ພາຍຫຼັງທີ່ໂປດໄວ້ຊີວິດເຈົ້າເມືອງຝັ່ງຂວາແລ້ວ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ຊົງຍົກທັບຕາມດາວຫາງ (ດາວຄວັນ) ມາຈົນຮອດວຽງຈັນ. ພະອົງໄດ້ປະທັບເພື່ອຈັດແຈງຣາຊະການບ້ານເມືອງ ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງເຫຼົ່າເສນາອາມາດ ດັ່ງນີ້:

  • ປູ່ລ້ຽງ: ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນ ແສນເມືອງ (ທຽບເທົ່າເຈົ້າມະຫາອຸປະຣາດ).

  • ໝື່ນກະບອງ: ເປັນໃຫຍ່ກວ່າເຈົ້າຫົວເສິກທັງ 5.

  • ຫ້າຂຸນຫົວເສິກ: ປະກອບມີ ໝື່ນຫຼວງ (ເປັນໃຫຍ່), ເຈົ້າຂວາ, ເຈົ້າຊ້າຍ, ພູມເໜືອ ແລະ ພູມໃຕ້.

  • ໝື່ນໜ້າ ແລະ ໝື່ນແພນ: ເປັນຂຸນຣາຊະວັດກ້ຳໜ້າ.

  • ໝື່ນນາເໜືອ ແລະ ໝື່ນນາໃຕ້: ເປັນຣາຊະວັດກ້ຳຫຼັງ.

  • ນາຍຫຼວງເໜືອ ແລະ ນາຍຫຼວງໃຕ້: ມີໜ້າທີ່ຮັກສາຄຸ້ມໃນ ແລະ ເບິ່ງແຍງອັດຖະຄະດີຄວາມຕ່າງໆ.

  • ໝື່ນຈັນ: ເປັນຂຸນເຈົ້າເມືອງໃຫຍ່ (ວຽງຈັນ).

  • ຫ້າຂຸນໃຫຍ່ເຂື່ອນເມືອງ: ປະກອບມີ ເຈົ້າວຽງຄຳ, ເຈົ້າວຽງແກ, ໝື່ນພະນ້ຳຮຸ່ງ, ເຈົ້າປາກຫ້ວຍຫຼວງ ແລະ ເຈົ້າເມືອງຊຽງສາ.

  • ຂຸນໃຫຍ່ຂອບເມືອງ: ປະກອບມີ ເຈົ້າເມືອງແກ່ນທ້າວ, ເຈົ້າເມືອງໜອງບົວ, ເຈົ້າເມືອງຊາຍຂາວ ແລະ ດ່ານສາມໝື່ນ ມີໜ້າທີ່ຮັກສາຊາຍແດນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ.

  ເມື່ອຈັດລະບຽບການປົກຄອງສຳເລັດ, ເຫຼົ່າທ້າວພະຍາທັງຫຼາຍ ໂດຍມີໝື່ນຫຼວງເປັນຕົວແທນ ໄດ້ຂາບທູນພະອົງວ່າ:

  "...ເຈົ້າກູໄປປາບບ້ານເມືອງໄດ້ທຸກແຫ່ງທຸກບ່ອນແລ້ວ, ບັດນີ້ພວກຂ້າທັງຫຼາຍຂໍກະທຳພິທີໄຊຍາພິເສກແກ່ເຈົ້າກູ ເພື່ອໃຫ້ຊົງພະຈະເລີນໝັ້ນຍືນ..."

  ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຊົງເຫັນດີນຳ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເລືອກສະຖານທີ່ມົງຄຸນ ຕັ້ງເປັນ ວັດປະສັກ ແລະ ສ້າງຫໍສົງຂຶ້ນ. ພະອົງໄດ້ສະເດັດສົງນ້ຳກະທຳພິທີໄຊຍາພິເສກຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່, ມີການລ້ຽງສະຫຼອງໄພ່ພົນ 7 ວັນ 7 ຄືນ. ໃນພິທີດັ່ງກ່າວ ໄດ້ມີການຂ້າສັດເພື່ອສັງເວີຍ ແລະ ລ້ຽງດູກັນ ປະກອບມີ ຊ້າງ 10 ຕົວ, ງົວ 1,000 ຕົວ ແລະ ຄວາຍ 2,000 ຕົວ (ລວມສັດສັງເວີຍທັງໝົດ 3,010 ຕົວ).

  ສະຖານທີ່ປະກອບພິທີໄຊຍາພິເສກໃນຄັ້ງນັ້ນ ກໍຄືບໍລິເວນ ວັດປະສັກ ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໃນປັດຈຸບັນ.

  ພະຣາໂຊວາດສຳຄັນ ພາຍຫຼັງພະຣາຊະພິທີໄຊຍາພິເສກ

  ພາຍຫຼັງການສະເຫຼີມສະຫຼອງພິທີໄຊຍາພິເສກເປັນເວລາ 7 ວັນ 7 ຄືນ, ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ພະຣາຊະທານພະຣາໂຊວາດສັ່ງສອນເຫຼົ່າຂຸນນາງ ແລະ ເຈົ້າເມືອງທັງຫຼາຍຢ່າງລະອຽດຕາມໂບຣານຣາຊະປະເພນີ ດັ່ງນີ້:

  "...ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຮັກສາບ້ານເມືອງຢ່າໃຫ້ມີຂີ້ລັກຄົນໂຈນ. ອີກປະການໜຶ່ງ ຢ່າໃຫ້ຂ້າຟັນກັນ, ແມ່ນວ່າຂ້ອຍຕົນຜິດກໍດີ, ເມຍຕົນຜິດກໍດີ, ເສນາ ແລະ ພໍ່ຄ້າຜິດກໍດີ, ຕົນຢ່າຟ້າວຂ້າຟັນເສຍ, ໃຫ້ຜູ້ອື່ນພິຈາລະນາເບິ່ງກ່ອນ. ຫາກເປັນໂທດໜັກແທ້ຈຶ່ງຄ່ອຍເຮັດຕາມເຫດ, ຫາກໂທດບໍ່ໜັກຢ່າໄດ້ຂ້າ, ພຽງແຕ່ໃຫ້ໃສ່ຄອກຂັງໄວ້, ເມື່ອສົມໂທດແລ້ວໃຫ້ປ່ອຍໄປເຮັດວຽກເຮັດງານເພື່ອສ້າງຊັບສົມບັດໃຫ້ເກີດມີໃນແຜ່ນດິນ. ທີ່ເຮົາບໍ່ໃຫ້ຂ້າຄົນກໍເພາະເຫດນັ້ນ.

  ອີກປະການໜຶ່ງ ເຈົ້າທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຜິດຖຽງຂັດຂ້ອງກັນ, ໃຫ້ພ້ອມພຽງກັນເບິ່ງແຍງຂອບບ້ານຂອບເມືອງທັງມວນ. ຫາກຕ່າງບ້ານຕ່າງເມືອງຈັກມາເບຽດບຽນເຮົາ ກໍໃຫ້ຮູ້ໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ. ທຸກໆສອງເດືອນໃຫ້ສົ່ງຄົນມາຂາບທູນຂ່າວຄາວໃຫ້ເຮົາຮູ້ທັງເລື່ອງຮ້າຍ ແລະ ເລື່ອງດີ. ທຸກໆສາມປີ ໃຫ້ຕົວພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍຂຶ້ນມາໄຫວ້ເຮົາທີ່ຊຽງດົງຊຽງທອງພຸ້ນ. ເຮົາຈັກໄດ້ບູຊາແຖນຟ້າຂື່ນ, ແຖນຄົມ, ແຖນແຕ່ງ, ແຖນຊັ່ງ, ແຖນເຖືອກ, ທັງເຖົ້າເຍີ ເຖົ້າໄລ, ແມ່ຢ່າງາມ, ແມ່ມົດ ແລະ ເທວະດາທີ່ຮັກສາຜາຕິ່ງ, ສົບອູ, ສົບເຊືອງ, ແສນເຂົາຄຳ, ສົບຄານ, ສົບໂຮບ, ສົບດົງ, ຜາກັບແກ້ ແລະ ສິ່ງສັກສິດທັງຫຼາຍ...

  ອີກປະການໜຶ່ງ ເຈົ້າທັງຫຼາຍຢ່າເອົາໄພ່ມາເປັນຂ້ອຍ. ຫາກໄພ່ຜິດກັນເປັນອັນໜັກ ເຊັ່ນວ່າຜິດຜົວຜິດເມຍທ່ານ ກໍໃຫ້ໃໝ (ປັບ) ເອົາພຽງຫ້າບາດ. ຫາກຂ້າກັນຕາຍ ກໍໃຫ້ເອົາຕົວມັນແທນຜູ້ທີ່ຕາຍນັ້ນ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເວລາໄປເສິກຢ່າເອົາຄ່າຫົວໄພ່ເກີນກວ່າທີ່ກຳນົດ. ເຈົ້າຂຸນຢ່າໃໝໄພ່ເກີນຮ້ອຍບາດຂຶ້ນໄປ, ຜູ້ໃດຍັງໃໝເກີນນັ້ນຈັກເສຍໜ້າ ແລະ ຕ້ອງເອົາຕົວມັນມາໃສ່ແທນໄພ່..."

  ---

  ສະເດັດກັບຄືນນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ພິທີອຸສາພິເສກ

  ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເຫຼົ່າເຈົ້າຂຸນທັງຫຼາຍກໍໄດ້ແຍກຍ້າຍກັນໄປປົກຄອງບ້ານເມືອງຂອງຕົນ. ຝ່າຍພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ຍົກທັບສະເດັດທາງບົກກັບຄືນສູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ໃນເດືອນ 4 ຂຶ້ນ 3 ຄ່ຳ, ວັນອັງຄານ (ມື້ກາບສະງ່າ).

  ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ (ນາງແກ້ວຟ້າ) ຜູ້ສຳເລັດຣາຊະການແທນ ພ້ອມດ້ວຍຊາວບ້ານຊາວເມືອງ ໄດ້ຮ່ວມກັນຈັດພະຣາຊະພິທີ ບາຍສີຫຼວງ (ສູ່ຂວັນ) ແລະ ປະກອບພິທີ ອຸສາພິເສກ (ບົມຣາຊາພິເສກ) ຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ເພື່ອສະຖາປາທັງສອງພະອົງເປັນມະຫາກະສັດ ແລະ ພະອັກຄະມະເຫສີ ແຫ່ງນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ໃຫ້ຊົງມີພະຊົນມາຍຸຍືນຍາວ ແລະ ມີພະຣາຊະໂອຣົດທິດາສືບສາຍຣາຊະສົມບັດຕໍ່ໄປບໍ່ຂາດສາຍ.

  ເຫດແຫ່ງການສ້າງ ແລະ ເຫດແຫ່ງການອັນເຊີນພະບາງສູ່ລ້ານຊ້າງ

  ເມື່ອພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມປາບບ້ານເມືອງໄດ້ທັງ 10 ທິດແລ້ວ ກໍສະເດັດປະທັບຢູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ. ໃນເວລານັ້ນ ປະຊາຊົນລ້ານຊ້າງຍັງນັບຖືສາດສະໜາເດີມ ຄືສາດສະໜາຜີຟ້າຜີແຖນ ຜີພໍ່ຜີແມ່ (ຜີບັນພະບຸລຸດ) ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ຍັງບໍ່ທັນຮູ້ຈັກຄຸນພະຣັດຕະນະໄຕ, ຈິດໃຈຍັງຫຍາບຄາຍ ແລະ ມັກໃຊ້ດາບຫຼາວຫອກທວນ.

  ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ (ພະຣາຊະທິດາຂອງພະຍານະຄອນຫຼວງ) ຈຶ່ງຕັດກັບພະຣາຊະສະອາມີວ່າ:

  "...ເມືອງອັນໃດບໍ່ມີສາດສະໜາພະພຸດທະເຈົ້າດັ່ງນີ້ ຂ້ອຍກໍຢູ່ບໍ່ໄດ້, ຂ້ອຍຈັກຄືນເມື່ອຫາພໍ່ຂ້ອຍ ຢູ່ເມືອງພະນະຄອນຫຼວງພຸ້ນແລ..."

  ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຊົງແຕ່ງຄະນະທູດນຳເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການ ມີຄຳ 30,000, ເງິນ 300,000 ພ້ອມແກ້ວແຫວນເງິນຄຳອັນມີຄ່າ ໄປຖວາຍພະຍານະຄອນຫຼວງ (ກະສັດຂອມ). ພະຍານະຄອນຫຼວງຊົງມີພະຣາຊະປະສົງຢາກໃຫ້ພະພຸດທະສາດສະໜາແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ ພະມະຫາເຖນປາສະມັນ (ອົງພີ່) ແລະ ພະມະຫາເຖນເທບລັງກາ ພ້ອມດ້ວຍສິດພະສົງ 20 ຮູບ ອັນເຊີນ "ພະບາງເຈົ້າ" ໄປສູ່ລ້ານຊ້າງ.

  ---

  ຕຳນານການສ້າງພະບາງເຈົ້າ

  ພະບາງ ເປັນພະພຸດທະຮູບທີ່ຊາວລັງກາຮ່ວມໃຈກັນສ້າງຂຶ້ນ. ເລື່ອງລາວການສ້າງນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍປາຕິຫານ ໂດຍມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້:

  1. ການກຽມການ: ພະມະຫາຈຸນລະນາກເຖນເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເຂົ້ານິໂຣດສະມາບັດ ແລ້ວເຫາະໄປຍັງປ່າຫິມະພານ ພົບກັບເຈົ້າຣືສີ 20 ຕົນ (ມີຣືສີທອງ ແລະ ຣືສີຊາວ ເປັນປະທານ) ຢູ່ທີ່ກ້ອນຫີນເສລາບາດ.

  2. ການຮ່ວມແຮງທັງສາມໂລກ: ຄວາມປາຖະໜານີ້ຮ້ອນໄປເຖິງພະອິນ. ພະອິນຈຶ່ງພ້ອມດ້ວຍວິສຸກຳເທວະບຸດ ແລະ ເທວະດາທັງຫຼາຍໃນຊັ້ນຟ້າຕ່າງໆ ລົງມາຊ່ວຍ. ພະອິນ ແລະ ພະມະຫາຈຸນລະນາກເຖນເຈົ້າ ໄດ້ໃຫ້ຣືສີທັງ 2 ຕົນ ໄປນຳເອົາເງິນຄຳທີ່ຊາວລັງກາບໍລິຈາກມາໂຮມກັນ.

  3. ການຫຼໍ່ພະພຸດທະຮູບ: ພະຍາລັງກາໄດ້ຖວາຍຄຳ 100 ນິກຂະ (ຫົວໜ່ວຍວັດແທກບູຮານ) ເພື່ອຫຼໍ່ເປັນຕີນ, ມື ແລະ ຫົວໃຈພະພຸດທະເຈົ້າ. ວິສຸກຳເທວະບຸດໄດ້ເຮັດພິທີຫຼໍ່ພະບາງເຈົ້າ ໃນເດືອນ 4 ເພັງ, ວັນອາທິດ, ຍາມໃກ້ຮຸ່ງ.

  4. ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສະເດັດເຂົ້າສູ່ອົງພະ: ເມື່ອຫຼໍ່ສຳເລັດ, ພະຍາລັງກາໄດ້ອະທິຖານຂໍໃຫ້ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ 5 ອົງ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ອົງພະບາງ ເພື່ອເປັນທີ່ເພິ່ງແກ່ສັດໂລກ. ທັນໃດນັ້ນ, ພະທາດກໍສະເດັດເຂົ້າສູ່:

     • ພະນະລາດ (ໜ້າຜາກ)

     • ຕໍ່ມຄໍ (ລຳຄໍ)

     • ກາງອຸຣະ (ໜ້າເອິກ)

     • ຝາມືຂວາ

     • ຝາມືຊ້າຍ

  ທ່າມກາງການສາທຸການຂອງເທວະດາໝື່ນໂລກທາດ, ພະຍາລັງກາໄດ້ປະທັບສະຫຼອງ 7 ວັນ 7 ຄືນ ແລະ ສ້າງວິຫານປະດິດສະຖານພະບາງໄວ້ ໂດຍຕັ້ງຊື່ວ່າ "ພະບາງ" ຕາມນິມິດໝາຍອັນເປັນມົງຄຸນ 3 ປະການ.

  ທີ່ມາຂອງນາມ "ພະບາງ" ແລະ ການອັນເຊີນສູ່ນະຄອນຫຼວງ

  ນາມຂອງ ພະບາງເຈົ້າ ມີທີ່ມາຈາກນິມິດໝາຍ 3 ປະການ ດັ່ງນີ້:

  1. ຕາມຊື່ສະຖານທີ່: ຢູ່ທາງຂ້າງຂ່ວງວິຫານທີ່ປະດິດສະຖານນັ້ນ ມີສະໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ "ສະບາງພຸດທາ" ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງເອີ້ນນາມພະພຸດທະຮູບອົງນີ້ວ່າ ພະບາງເຈົ້າ.

  2. ຕາມໂວຫານການສ້າງ: ໃນຄັ້ງທີ່ນຳເງິນຄຳມາຫຼໍ່ພະບາງນັ້ນ ເຫຼົ່າເສນາອາມາດ ແລະ ຊາວເມືອງລັງກາທັງຫຼາຍ ຕ່າງພາກັນກ່າວໂວຫານດ້ວຍຄວາມສັດທາວ່າ: "...ເອົາຂອງຂ້າໃສ່ບ້າງໆ..." (ຂໍຮ່ວມໃສ່ປັດໄຈນຳບ້າງ).

  3. ຕາມຄຸນວິເສດທາງທຳ: ເຊື່ອກັນວ່າ ຜູ້ໃດທີ່ໄດ້ມາກາບໄຫວ້ບູຊາພະບາງແລ້ວ ຄວາມໂກດ, ກິເລດ, ຕັນຫາ ແລະ ໂລຄາພະຍາດໃນຕົວ ກໍຈະ "...ລວດນ້ອຍລວດບາງຫາຍເສຍ..." (ເບົາບາງ ແລະ ເລືອນຫາຍໄປ) ເຊິ່ງນິມິດຂໍ້ນີ້ຖືວ່າສອດຄ່ອງກັບປັດຊະຍາທຳໃນພະພຸດທະສາດສະໜາຫຼາຍທີ່ສຸດ.

  ---

  ການສະເດັດຈາກລັງກາ ສູ່ນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ)

  ພະບາງເຈົ້າໄດ້ປະດິດສະຖານໂຜດສັດ ແລະ ຊາວເມືອງລັງກາມາໄດ້ 7 ຊົ່ວເຊັ່ນພະຍາ. ຕໍ່ມາ ພະມະຫາພຸດທະໂຄສາຈານເຈົ້າ ໄດ້ເດີນທາງໄປຈາຣຶກຄຳພີທີ່ລັງກາ ແລະ ເມື່ອສະເດັດກັບຄືນມານະຄອນຫຼວງ (ຂອມ) ຈຶ່ງໄດ້ຂາບທູນພະຍານະຄອນຫຼວງວ່າ:

  "...ຍັງມີພະບາງເຈົ້າຕົນໜຶ່ງ ຢູ່ເມືອງລັງກາວິເສດນັກ ຍ່ອມປະທານໃຫ້ສຳເລັດຕາມຄວາມມັກຄວາມປາຖະໜາຂອງຄົນທັງຫຼາຍ. ອົງພະເຈົ້ານັ້ນມີນ້ຳໜັກ 44,500 (ສີ່ໝື່ນສີ່ພັນຫ້າຮ້ອຍ) ເປັນປັນຈະໂລຫະ ທັງຄຳ, ເງິນ ແລະ ທອງ ຫຼໍ່ເຂົ້າດ້ວຍກັນ..."

  ເມື່ອພະຍານະຄອນຫຼວງຊາບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຄະນະທູດໄປຈະເລີນສຳພັນທະໄມຕີກັບພະຍາລັງກາ ເພື່ອຂໍອັນເຊີນພະໄຕປິົກທັງ 3 ພ້ອມກັບພະບາງເຈົ້າມາບູຊາໂຜດສັດຢູ່ທີ່ນະຄອນຫຼວງ.

  ພະຍາລັງກາໄດ້ພະຣາຊະທານພະໄຕປິົກມາໃຫ້ກ່ອນ, ສ່ວນພະບາງເຈົ້ານັ້ນໄດ້ອັນເຊີນຕາມມາພາຍຫຼັງໃນເດືອນ 4 ເພັງ. ພະບາງເຈົ້າໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ເມືອງນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ) ມາອີກ 7 ຊົ່ວເຊັ່ນພະຍາ ກ່ອນທີ່ຈະຖືກອັນເຊີນມາປະດິດສະຖານຢູ່ ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ໃນສະໄໝຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາດ.

  ການອັນເຊີນພະບາງ ແລະ ໄພ່ພົນສິລະປະວິທະຍາການກຳປູເຈຍ ຫຼັ່ງໄຫຼສູ່ລ້ານຊ້າງ

  ພາຍຫຼັງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແລະ ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ ຊົງທູນອັນເຊີນພະບາງຈາກພະຍານະຄອນຫຼວງ (ກະສັດຂອມ), ພະມະຫາປາສະມັນເຈົ້າ ແລະ ພະເທບມະຫາລັງກາເຈົ້າ ເປັນປະທານອັນເຊີນຂຶ້ນມາ ພ້ອມດ້ວຍຊາວເຈົ້າ (ພະສົງ) 20 ຮູບ. ພະອົງຊົງໂປດໃຫ້ແຕ່ງຕັ້ງຄະນະຜູ້ຄ້ຳຄົງ (ເບິ່ງແຍງ) ຮັກສາພະບາງເຈົ້າ, ພະໄຕປິົກທັງ 3 ແລະ ພະສັງຄະເຈົ້າທັງຫຼາຍຂຶ້ນມາດ້ວຍ ເຊິ່ງປະກອບມີຜູ້ຊ່ຽວຊານ ແລະ ວິທະຍາການຕ່າງໆ ດັ່ງນີ້:

  1. ຄະນະປຸໂຣຫິດ ແລະ ຜູ້ຊ່ຽວຊານ:

  • ນໍຣະສິງ, ນໍຣະເດດ ແລະ ນໍຣະສາດ: ທັງ 3 ທ່ານນີ້ ເປັນຜູ້ຮອບຮູ້ໃນສາດເພທທັງປວງ ເປັນຕົ້ນແມ່ນໂຫຣາສາດ.

  2. ຄະນະຊ່າງສິລະປະ ແລະ ຊ່າງຝີມື:

  • ມີຊ່າງສິລະປະຈຳນວນຫຼາຍ ເຊັ່ນ: ຊ່າງສັກ (ສະລັກ), ຊ່າງພະ, ຊ່າງເຫຼັກ, ຊ່າງທອງ ແລະ ຊ່າງຄຳ.

  3. ສິລະປະການສະແດງ ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີ:

  • ເຄື່ອງຫຼິ້ນ (ສິລະປະການສະແດງ) ທັງມວນ ເຊັ່ນ: ໜັງຣາມະກຽນ, ຄ້ອງ, ເມັງ (ລະນາດ), ພ້ອມດ້ວຍຄົນຄຸມເຄື່ອງຫຼິ້ນ ແລະ ຄົນຄຸມເຄື່ອງເສບ (ນັກດົນຕີ).

  4. ຈຳນວນໄພ່ພົນທີ່ຕິດຕາມມາ:

  • ຊາວນະຄອນຫຼວງທີ່ຂຶ້ນມານຳມະຫາເຖນທັງ 2 ມີ 4 ບ້ານ ລວມ 1,000 ຄົນ.

  • ຜູ້ຕິດຕາມນໍຣະສິງ 1,000 ຄົນ, ນໍຣະເດດ 1,000 ຄົນ, ນໍຣະສາດ 1,000 ຄົນ.

  • ແມ່ນົມຂອງນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ 1,000 ຄົນ.

  • ລວມຍິງຊາຍທັງນ້ອຍ ແລະ ໃຫຍ່ທັງໝົດ 4,000 ຄົນ.

  ພະອົງຊົງໂປດໃຫ້ເມືອງສາຍ ເປັນເມືອງໂອມນາງ (ເມືອງທີ່ສະໜອງຣາຊະເສົາວະນີຂອງນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ). ຄັ້ນເມື່ອເດີນທາງມາຮອດ ເມືອງແກ, ແມ່ນົມເກີດປ່ວຍເປັນພະຍາທິ ເດີນທາງຕໍ່ໄປບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງພັກຢູ່ທີ່ ໂຄບໄຜ່ເມືອງແກ. ເຖົ້າເມືອງແກ ແລະ ເຈົ້າໝື່ນແກ ໄດ້ແທກເຂດດິນໂຄບໄຜ່ໃຫ້ແມ່ນົມ ກວ້າງ 2,000 ວາ, ຍາວ 2,000 ວາ ແລະ ໃຫ້ຄົນທີ່ຕິດຕາມແມ່ນົມນັ້ນຕັ້ງເປັນບ້ານເຮືອນຢູ່ ເອີ້ນວ່າ "ບ້ານໄຜ່ແມ່ນົມ" ສືບຕໍ່ມາ.

  ສືບຫານຮ່ອງຮອຍພະພຸດທະສາດສະໜາຢຸກເກົ່າ ກ່ອນປະດິດສະຖານພະພຸດທະສາດສະໜາໃໝ່

  ຕໍ່ມາອີກ 2 ເດືອນ, ຂະບວນອັນເຊີນພະບາງເຈົ້າມາຮອດເມືອງແກ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແລະ ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ ຈຶ່ງຊົງແຕ່ງການຕ້ອນຮັບ. ເຈົ້າໝື່ນຈັນ ແລະ ປະຊາຊົນ ໄດ້ອາຣາດທະນາພະສົງພັກເຊົາທີ່ ດອນຈັນ (ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ). ຈາກນັ້ນ, ເຫຼົ່າທ້າວພະຍາ ແລະ ປະຊາຊົນ ໄດ້ໄປກາບໄຫວ້ພະບາງ ແລະ ມະຫາເຖນທັງສອງ.

  ພະມະຫາປາສະມັນເຈົ້າ ໄດ້ຖາມທ້າວພະຍາເຖິງສະຖານທີ່ສຳຄັນຂອງພູມສະຖານບ້ານເມືອງວຽງຈັນ ວ່າບ່ອນໃດຄື: ປາກບາງໄຊ, ປາກປາສັກ, ໂພນສະບົກ, ໜອງຈັນ, ໜອງກະແດ ແລະ ພັງໝໍ້. ເຈົ້າເມືອງຊຽງມຸງ ໄດ້ຖາມເຖົ້າແກ່ເມືອງວຽງຈັນ ແລະ ເມືອງຊຽງມຸງ ເມື່ອໄດ້ຄວາມແລ້ວ ຈຶ່ງນຳມາຂາບທູນພະມະຫາປາສະມັນເຈົ້າ.

  ພະມະຫາເຖນເຈົ້າ ໄດ້ນຳເອົາ ຕຳນານລ້ານຊ້າງ ທີ່ນຳມາຈາກນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ) ມາອ່ານກວດເບິ່ງ ກໍພົບວ່າມີເນື້ອໃນກົງກັບຄຳບອກເລົ່າ, ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ:

  "...ຢູ່ທີ່ປາກປາສັກນັ້ນ, ເຫຼົ່າເຈົ້າຣືສີໄດ້ໝາຍຫຼັກໄມ້ຈັນໄວ້. ຢູ່ທີ່ສະໂພນສູງເບື້ອງຕາເວັນອອກ ຂ້າງໜອງກະແດທາງກ້ຳຕາເວັນຕົກ, ເຈົ້າຣືສີຍັງໄດ້ເອົາຫຼັກຫີນສີ່ຫຼ່ຽມໝາຍໄວ້ ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝພະພຸດທະເຈົ້າທັງ 4 ພະອົງພຸ້ນ (ພະກຸກກຸສັນໂທ, ພະໂກນາຄົມ, ພະກັດສະປະ ແລະ ພະໂຄດົມ). ອັນນີ້ແມ່ນບ່ອນປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງ 4 ພະອົງແທ້ດີຫຼີ.

  ນອກຈາກນີ້, ພະທາດຍັງໄດ້ມາຕົກຢູ່ທີ່ເມືອງສຸວັນນະພູມ ໂດຍມີຫຼັກຫີນເປັນສຳຄັນ. ເມື່ອສະໄໝພະເຈົ້າສີທຳມາໂສກະລາດ ໂປດໃຫ້ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍອັນເຊີນພະທາດມາປະດິດສະຖານໄວ້ຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ຄື: ກູ່ພະຫາງ, ພະນາລາຍ, ພະສາດ, ພະຂຽນ, ພະນາທຽນ, ພະນົມ ແລະ ໂພນຜິງແດດ.

  ສ່ວນເມືອງຊວາ (ຫຼວງພະບາງ) ທີ່ເຮົາຈັກໄປຢູ່ນັ້ນ, ອົງພະໂຄດົມເຈົ້າກໍໄດ້ສະເດັດມາໂຜດສັດຕາມຮອຍພະພຸດທະເຈົ້າໃນອະດີດແທ້ດີຫຼີ ເຊັ່ນ: ທີ່ຜາບູນ, ງ່ອນສົບໂຮບ, ພູເຂົາກ້າ ແລະ ບ່ອນອື່ນໆ. ພະອໍຣະຫັນເຈົ້າຍັງໄດ້ປະຮອຍພະບາດໄວ້ 4 ຮອຍ ທີ່ພູເຂົາກ້ານຳອີກ. ສາດສະໜາພະພຸດທະເຈົ້າທີ່ຈະມາຕັ້ງຢູ່ເມືອງຊວານີ້ ຈະຮຸ່ງເຮືອງສືບຕໍ່ໄປເທົ່າ 5,000 ພັນວັດສາພຸ້ນແລ..."

  ເນື້ອໃນດັ່ງກ່າວນີ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະພຸດທະສາດສະໜາ ໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນດິນແດນລ້ານຊ້າງ ມາກ່ອນການສະຖາປາອານາຈັກ ໂດຍສືບທອດມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝສີໂຄດຕະບູນແລ້ວ.

  ພະບາງບໍ່ຍອມສະເດັດ ຍ້ອນຕຳນິພະພຶດຕິກຳຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ

  ພະມະຫາປາສະມັນເຈົ້າ ກ່າວວ່າຕຳນານທີ່ອ່ານໃຫ້ເຫຼົ່າທ້າວພະຍາຟັງນັ້ນ ມີມາແຕ່ປະຖົມມະກັນ ໂດຍພະອິນ ແລະ ພົມທັງຫຼາຍໄດ້ຈາຣຶກໄວ້ໃນແຜ່ນຫີນ ທີ່ເມືອງອິນທະປັດທະນະຄອນ (ນະຄອນຫຼວງຂອມ). ມະຫາເຖນເຈົ້າໄດ້ພັກຢູ່ວຽງຈັນ 3 ວັນ 3 ຄືນ, ຈາກນັ້ນຜູ້ຕິດຕາມບາງສ່ວນຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງກັບຄືນນະຄອນຫຼວງທາງນ້ຳ.

  ມະຫາເຖນທັງສອງ ໄດ້ອັນເຊີນພະບາງເຈົ້າມາຮອດ ວຽງຄຳ (ເມືອງແຝດຂອງວຽງຈັນ). ພະຍາວຽງຄຳໄດ້ອາຣາດທະນາພະບາງໄວ້ບູຊາ, ເຊິ່ງພະບາງກໍໄດ້ສະແດງປາຕິຫານຕະຫຼອດທັງຄືນ. ຄັ້ນຮຸ່ງເຊົ້າ, ເມື່ອຈະອັນເຊີນສະເດັດຕໍ່ໄປເມືອງຊວາ (ຫຼວງພະບາງ) ກໍເກີດເຫດການອັດສະຈັນ ດັ່ງນີ້:

  • ໃຊ້ຄົນ 8 ຄົນຫາມ ກໍຫາມບໍ່ຂຶ້ນ.

  • ພະຍາຍາມຫາມທຸກມື້ ກໍຍັງຍົກບໍ່ໄດ້ ຍ້ອນອົງພະມີນ້ຳໜັກຫຼາຍຜິດປົກກະຕິ.

  • ແມ່ນແຕ່ຈະເພີ່ມຄົນຫາມເປັນ 16 ຄົນ ຫຼື 24 ຄົນ ກໍຍັງຍົກບໍ່ຂຶ້ນຄືເກົ່າ.

  ມະຫາເຖນທັງສອງ ພ້ອມດ້ວຍນາຍຮັກສາທັງສາມທີ່ມາແຕ່ນະຄອນຫຼວງ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດພິທີ ຖອດສາກ (ຈັບສະຫຼາກ) ເພື່ອສ່ຽງທາຍເບິ່ງ. ຜົນປາກົດວ່າ ພະບາງພໍພະໄທທີ່ຈະປະດິດສະຖານຢູ່ວຽງຄຳກ່ອນ ຍ້ອນພະອົງຊົງເລັງເຫັນວ່າ:

  "ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ປະພຶດຕົນບໍ່ຢູ່ໃນທຳ" ຄື: ຂົ່ມເຫງເອົາຄ່າໄຮ່ນາ, ລູກຍິງລູກສາວ ແລະ ເມຍຂອງຜູ້ອື່ນມາເປັນຂອງຕົນ, ທັງຍັງຂົ່ມເອົາບ້ານເມືອງ ແລະ ສັງຫານເຈົ້າເມືອງຕ່າງໆ ເຊິ່ງຈະເປັນເຫດໃຫ້ປະຊາຊົນຂັບໄລ່ພະອົງໜີຈາກລ້ານຊ້າງໃນພາຍໜ້າ. ນອກຈາກນີ້, ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ ກໍຈະມີອາຍຸບໍ່ໝັ້ນຍືນ.

  ພະບາງເລັງເຫັນເຫດເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງຍັງບໍ່ຍອມສະເດັດໄປໂຜດສັດທີ່ເມືອງຊວາ. ພະອົງຊົງມີພຸດທະທຳນາຍວ່າ ຫາກໃນອະນາຄົດ ລູກຫຼານຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມທີ່ຂຶ້ນສະເວີຍຣາດເປັນກະສັດຊຽງດົງຊຽງທອງ ປະພຶດຕົນຕາມທຳນອງຄອງທຳ ແລະ ມີຜູ້ມີບຸນສົມພານມາສ້າງພະເຈດີໃຫຍ່ໄວ້ໃນຊຽງດົງຊຽງທອງ, ເມື່ອນັ້ນ ພະບາງຈຶ່ງຈະຍອມສະເດັດໄປ.

  ລ້ານຊ້າງຄືສຸວັນນະພູມ

  ຕໍ່ມາ ມະຫາເຖນເຈົ້າທັງສອງໄດ້ປະດິດສະຖານພະບາງໄວ້ທີ່ວຽງຄຳ, ແລ້ວຈຶ່ງນຳພາຄະນະຜູ້ຕິດຕາມ ພ້ອມດ້ວຍນາຍຮັກສາພະບາງທັງ 3 ທ່ານ ຂຶ້ນໄປສູ່ເມືອງຊວາ. ເມື່ອຮອດແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນເລື່ອງທີ່ພະບາງບໍ່ຍອມສະເດັດມາ ໃຫ້ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແລະ ເຫຼົ່າເສນາອາມາດຊາບ.

  ພ້ອມກັນນັ້ນ, ມະຫາເຖນເຈົ້າໄດ້ນຳເອົາຕຳນານທີ່ນຳມາແຕ່ນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ) ເຊິ່ງກ່າວເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າເຄີຍສະເດັດມາໂຜດສັດ ແລະ ຊົງມີພຸດທະທຳນາຍໄວ້ ມາອ່ານໃຫ້ທຸກຄົນຟັງ ໂດຍມີປະໂຫຍກສຳຄັນວ່າ:

  "...ອັນວ່າເມືອງລ້ານຊ້າງ ຊື່ວ່າສຸວັນນະພູມນີ້ ກໍຫາກມີໃນຕຳນານພະອິນຂຽນໄວ້ ທີ່ກ້ອນຫີນໃນເມືອງອິນທະປັດທະນະຄອນພຸ້ນແລ..."

  ພາຍຫຼັງຊາບດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງໄດ້ມີການກໍ່ສ້າງພະເຈດີ ແລະ ວິຫານ ຕາມສະຖານທີ່ສັກສິດທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າເຄີຍສະເດັດມາໂຜດສັດໄວ້ ເຊັ່ນ: ບາດພະລັກກ້ຳຊ້າຍ (ຮອຍພະພຸດທະບາດເບື້ອງຊ້າຍ) ເຊິ່ງເປັນຮອຍພະບາດທີ່ບໍ່ປາກົດນິ້ວພະບາດ ຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນຕຳນານນັ້ນເອງ.

  ພະຣາຊະໂອຣົດ ແລະ ພະຣາຊະທິດາ

  ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ມີພະຣາຊະໂອຣົດ ແລະ ພະຣາຊະທິດາ 3 ພະອົງ ເຊິ່ງທັງໝົດປະສູດແຕ່ ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ (ພະຣາຊະທິດາຂອງພະຍານະຄອນຫຼວງ) ດັ່ງນີ້:

  1. ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ: ຕໍ່ມາໄດ້ຂຶ້ນສະເວີຍຣາດຢູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ຊົງພະນາມວ່າ ພະຍາສາມແສນໄທ ໄຕພູວະນາຖາທິປັດ ສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ (ຄອງຣາດ ພ.ສ. 1914-1959). ເຊິ່ງຖືເປັນຣັຊະການທີ່ຮຸ່ງເຮືອງຍິ່ງໃຫຍ່ ເຊັ່ນດຽວກັບພະຣາຊະບິດາ.

  2. ທ້າວຄຳກອງ: ໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາເປັນ ແສນເມືອງ (ມະຫາອຸປະຣາດ) ໃນສະໄໝທີ່ທ້າວອຸ່ນເຮືອນສະເວີຍຣາດ.

  3. ນາງແກ້ວເກດເກສີ: (ຫຼື ພະນາງແກ້ວພິມພາ ຫຼື ພະມະຫາເທວີອຳພັນ, ຄອງຣາດ ພ.ສ. 1886-1981). ເປັນພະຣາຊະທິດາພຽງພະອົງດຽວ ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ສະເວີຍຣາດຢູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ກາຍເປັນມະຫາເທວີຜູ້ມີອິດທິພົນສູງສຸດຕໍ່ຣາຊະບັນລັງລ້ານຊ້າງ ຍາວນານເຖິງ 4 ຣັຊະການ.

     ສະເດັດສະຫວັນນະຄົດ

     ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມສະເດັດອອກຈາກນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ) ເມື່ອພະຊົນມາຍຸ 21 ພັນສາ, ຊົງໃຊ້ເວລາເຮັດເສິກປາບບ້ານເມືອງໃນອຸສາຄະເນ ເພື່ອສະຖາປະນາອານາຈັກລ້ານຊ້າງເປັນເວລາ 4 ປີ. ໃນປີທີ 5 (ພະຊົນມາຍຸ 25 ພັນສາ) ໄດ້ສະເດັດເຖິງ ແລະ ຂຶ້ນສະເວີຍຣາດຢູ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ.

     ພາຍຫຼັງຄອງຣາດໄດ້ 15 ປີ, ນາງແກ້ວເກັງກັນຍາ ໄດ້ສະຫວັນນະຄົດ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ພະອົງກໍຊົງບໍ່ປະພຶດຕົນຢູ່ໃນທຳນອງຄອງທຳ, ຕັດສິນຄວາມຜິດເປັນຖືກ ຖືກເປັນຜິດ. ພະອົງຊົງລຳອຽງລ້ຽງດູແຕ່ເສນາອາມາດທີ່ຕິດຕາມມາແຕ່ນະຄອນຫຼວງ, ແມ່ນວ່າຈະເຮັດຜິດກໍບໍ່ຕຳນິ, ແຕ່ກັບຂົ່ມເຫງເສນາອາມາດເກົ່າແກ່ສະໄໝພະຣາຊະບິດາ. ເມື່ອພວກເຂົາຜິດໜ້ອຍກໍວ່າຜິດຫຼາຍແລ້ວລົງໂທດ.

     ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ເຫຼົ່າເສນາອາມາດ, ຊາວເມືອງ ແລະ ພະສົງ ຈຶ່ງພ້ອມກັນຂັບໄລ່ພະອົງໜີຈາກເມືອງ ເມື່ອພະຊົນມາຍຸ 56 ພັນສາ. ພະອົງໄດ້ສະເດັດໜີທາງຕາດນ້ຳໄປສູ່ ເມືອງນ່ານ ແລະ ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນເວລາ 21 ປີ ຈຶ່ງສະຫວັນນະຄົດ ເມື່ອພະຊົນມາຍຸ 77 ພັນສາ.

     ---

     ພະບໍຣົມອັດຖິ ແລະ ລົມເນຣະມິດ

     ກ່ອນຈະສະຫວັນນະຄົດ, ພະອົງຊົງອະທິຖານວ່າ: "...ດູກ (ກະດູກ) ກູ ນີ້ ໃຫ້ສົ່ງເມື່ອເມືອງລ້ານຊ້າງແດ່...". ພາຍຫຼັງສະຫວັນນະຄົດແລ້ວ, ພະຍານ່ານໂປດໃຫ້ສ້າງວັດສົບກະດູກຖວາຍ (ຕໍ່ມາເອີ້ນວ່າ ວັດພະຍາຟ້າ). ພະຍານ່ານໄດ້ນຳພະບໍຣົມອັດຖິສ່ວນ ພະນະລາດ (ໜ້າຜາກ) ຫຍິບໄວ້ໃນທຸງດວງໜຶ່ງ ພ້ອມຂຽນຂໍ້ຄວາມຕາມຄຳສັ່ງເສຍຂອງພະອົງໄວ້ ແລ້ວອະທິຖານວ່າ:

     "...ທຸງຕົວນີ້ ແລະ ກະດູກໜ້າຜາກພະຍາຟ້ານີ້, ຫາກວ່າບຸນທ່ານຍັງຈັກໄດ້ເລີກ (ຍົກຍໍ) ສາດສະໜາພະພຸດທະເຈົ້າໃນສະໄໝລູກຫຼານເຫຼັນພຸ້ນ, ຈົ່ງໃຫ້ລົມພັດຕັດເອົາທຸງອັນນີ້ເມື່ອຮອດເມືອງລ້ານຊ້າງ ໃຫ້ລູກທ່ານໄດ້ສ້າງເຈດີວິຫານໄວ້ ດັ່ງທ່ານອະທິຖານນີ້ເທີ້ນ..."

     ທັນໃດນັ້ນ, ເທວະດາໄດ້ເນຣະມິດລົມພັດເອົາທຸງດວງນັ້ນໄປຕົກຢູ່ດອນສູງແຫ່ງໜຶ່ງ (ຕໍ່ມາເອີ້ນວ່າ ດອນວານ). ເມື່ອ ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ ພະຣາຊະໂອຣົດຂຶ້ນສະເວີຍຣາດ, ຈຶ່ງໄດ້ອັນເຊີນທຸງໜ້າຜາກນັ້ນມາປະດິດສະຖານໄວ້ທີ່ນະຄອນຊຽງດົງຊຽງທອງ ແລະ ສ້າງເຈດີຊື່ວ່າ ທາດກູ່ໄຕ ໄວ້ສັກກາລະບູຊາ.

     ຂໍ້ສັງເກດປະການໜຶ່ງຄື ເມືອງນ່ານບໍ່ປາກົດຊື່ວ່າເຄີຍເຮັດເສິກກັບພະອົງໃນສະໄໝຮວບຮວມອານາຈັກ, ຄາດວ່າເນື່ອງມາຈາກຄວາມເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງລະຫວ່າງ ນະຄອນຈັນທະບຸລີ (ລາວ), ເມືອງພູຄາ, ເມືອງປົວ ແລະ ເມືອງນ່ານ (ລາວກາວ ຫຼື ກາວລາວ) ນັ້ນເອງ.

     ຂໍ້ແຕກຕ່າງຂອງພະຣາຊະປະຫວັດໃນຫຼັກຖານລາຍລັກອັກສອນອື່ນ

     ໃນໃບລານ ຂຸນບູຣົມ ສະບັບວັດໂພທະລາມ (ບ້ານມ່ວງເໜືອ, ເມືອງປາກລາຍ, ແຂວງໄຊຍະບູລີ) ໄດ້ລະບຸພະຣາຊະປະຫວັດຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໃນຊ່ວງຕົ້ນ ທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຕຳນານອື່ນໆ ດັ່ງນີ້:

     1. ຊາດກຳເນີດ ແລະ ພີ່ນ້ອງ: ເມື່ອ ທ້າວຜີຟ້າ ຈະເລີນພະຊົນມາຍຸ ໄດ້ມີພະຣາຊະໂອຣົດນຳກັນ 6 ພະອົງ ຄື:

     • ຟ້າໂງ່ມ (ຟ້າງຸ່ມ): ເປັນຜູ້ທີ່ມີແຂ້ວມາແຕ່ໃນຄັນ (ທ້ອງ) ຂອງພະຣາຊະມານດາ.

     • ຟ້າງ້ຽວ, ຟ້າຍານ, ຟ້າຄານຄຳ, ຟ້າກ່ຳ ແລະ ຟ້າຂຽວ.

     2. ເຫດແຫ່ງການເນລະເທດ: ທ້າວຜີຟ້າ ໄດ້ໄປຫຼິ້ນຊູ້ກັບນາງສະໜົມຂອງພະຣາຊະບິດາ (ຄື ທ້າວຄຳຜົງ). ເມື່ອທ້າວຄຳຜົງຊາບເລື່ອງ ຈຶ່ງໄດ້ຂັບໄລ່ທ້າວຜີຟ້າໜີອອກຈາກເມືອງຊວາລ້ານຊ້າງ ໂດຍສົ່ງໄປທາງເລີຍຫຼີ່ຜີ. ສ່ວນທ້າວຟ້າໂງ່ມ ເມື່ອຊາບວ່າປູ່ຂັບໄລ່ພະຣາຊະບິດາຂອງຕົນ ກໍໄດ້ຕັດສິນໃຈໜີໄປນຳພະຣາຊະບິດາ ຈົນຮອດເມືອງອິນທະປັດທະນະຄອນຫຼວງ (ຂອມ).

     3. ຄຳທຳນາຍຂອງມະຫາເຖນ: ສອງພໍ່ລູກໄດ້ໄປອາໄສນອນຢູ່ກ້ອງກຸຕິຂອງ ເຖນເຈົ້າຂວັບ. ໃນຂະນະທີ່ນອນຢູ່ນັ້ນ, ຟ້າໂງ່ມໄດ້ນອນຫາຍໃຈດັງ (ກົນ) ອອກມາເປັນສຽງມ່ວນອອນຊອນດັ່ງສຽງດົນຕີ. ມະຫາເຖນເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ທຳນາຍວ່າ: "ທ້າວຜູ້ນີ້ ຈັກໄດ້ເປັນທ້າວພະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງລືຊາປາກົດໃນພາຍໜ້າ".

     4. ການອຸປະຖຳຈາກພະຍາແກກະລາດ (ພະຍາແກຣກ): ເລື່ອງລາວຄວາມເກັ່ງກ້າໄດ້ຊາບເຖິງ ພະຍາແກກະລາດ ກະສັດຜູ້ຄອງເມືອງອິນທະປັດທະນະຄອນຫຼວງ. ພະອົງຈຶ່ງນຳຣາຊະກຸມານຟ້າໂງ່ມໄປລ້ຽງດູ. ເມື່ອເຫັນວ່າພະກຸມານມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ ຈຶ່ງໄດ້ຍົກພະຣາຊະທິດາໃຫ້ເປັນມະເຫສີ ແລະ ຕັດຖາມລູກເຂີຍວ່າ:

     "...ເຈົ້າກຸມານ, ກູຈັກໃຫ້ເຈົ້າເມື່ອເປັນພະຍາຢູ່ເມືອງຊວາລ້ານຊ້າງພຸ້ນ ເຊິ່ງເປັນເມືອງປູ່ເມືອງຕາຂອງເຈົ້າ ເຈົ້າຈັກເມື່ອຫຼືບໍ່?"

     ຟ້າໂງ່ມຈຶ່ງຕອບວ່າ: "ຫາກມະຫາຣາດເຈົ້າຈັກໃຫ້ຜູ້ຂ້າເມື່ອແທ້ ກໍຂໍໃຫ້ແຕ່ງກຳລັງໄພ່ພົນໂຍທາໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂ້າ, ຜູ້ຂ້າກໍຈັກເມື່ອ".

     5. ການເລີ່ມຕົ້ນຮວບຮວມກຳລັງ: ພະຍາແກກະລາດ ຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງໄພ່ພົນຊ້າງມ້າໃຫ້ເຈົ້າຟ້າໂງ່ມຍົກທັບຂຶ້ນມາຍັງ ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ. ພະອົງໄດ້ສົ່ງຄົນໄປຫາພະຍາສີໂຄດຕະບອງ (ພະຍາສານນະຄອນ) ເພື່ອໃຫ້ແຕ່ງທັບມາສົມທົບ ໂດຍຊີ້ແຈງວ່າພະອົງເປັນເຊື້ອສາຍກະສັດມາແຕ່ເມືອງລ້ານຊ້າງ. ພ້ອມທັງກ່າວເນັ້ນວ່າ: "ຫາກອາວ (ພະຍາສານນະຄອນ) ພ້ອມຈະໄປນຳກໍດີ, ແຕ່ຫາກບໍ່ພ້ອມ ກໍໃຫ້ມາຮົບກັນ".

     ພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງ (ຕາມຖ້ອຍຄຳໃນສະບັບເດີມ) ບໍລິເສດທີ 2

     ໃນພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງ ບໍລິເສດທີ 2 ໄດ້ລະບຸພະຣາຊະປະຫວັດໂດຍຫຍໍ້ ເຊິ່ງມີລາຍລະອຽດທີ່ແຕກຕ່າງໃນດ້ານຊ່ວງເວລາ ແລະ ເຫດການບາງປະການ ດັ່ງນີ້:

     1. ເຫດແຫ່ງການເນລະເທດ: ທ້າວຜີຟ້າ ໄດ້ຫຼິ້ນຊູ້ກັບ ນາງຄຳນັນ ສະໜົມຂອງພະຣາຊະບິດາ (ພະຍາຄຳຜົງ) ຈຶ່ງຖືກຂັບໄລ່ໜີອອກຈາກເຂດເມືອງລາວທັງໝົດ ເປັນເຫດໃຫ້ທ້າວຜີຟ້າບໍ່ໄດ້ຄອງຣາດແທນພະຣາຊະບິດາ. ສັນນິຖານວ່າ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ (ພະຣາຊະໂອຣົດ) ກໍຖືກຂັບໄລ່ໄປພ້ອມກັບພະຣາຊະບິດາໃນຄັ້ງນັ້ນ.

     2. ການຂຶ້ນຄອງຣາດ:

     • ປະສູດ: ໃນປີຮວາຍສີ ຈ.ສ. 678.

     • ຂຶ້ນຄອງຣາດ: ໃນປີກ່າໄຊ້ ຈ.ສ. 715 (ພະຊົນມາຍຸ 37 ພັນສາ) ໂດຍສະເວີຍຣາດແທນພະອັກຄະມະເຫສີ (ພະໄອຍະກາ).

     3. ຕຳນານທ້າວອຸ່ນເຮືອນ ແລະ ການໄຫຼນ້ຳ: ພາຍຫຼັງຄອງຣາດໄດ້ 3 ປີ (ຈ.ສ. 718), ພະອົງໄດ້ປະສູດພະຣາຊະໂອຣົດ ຄື ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ. ໝໍດູໄດ້ທຳນາຍວ່າ ພະຣາຊະໂອຣົດອົງນີ້ຈະມີໄຊຊະນະເໜືອພະຣາຊະບິດາ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງໂປດໃຫ້ພວກຂ້ອຍລ້ຽງນຳພະຣາຊະກຸມານໄປໄຫຼນ້ຳຕາມຄຳທຳນາຍ. ແຕ່ປາກົດວ່າມີຊໍ່ທຸງກັ້ນກາງບັງພະຣາຊະກຸມານໄວ້ ຈຶ່ງມີຄົນນຳຄວາມໄປຂາບທູນຫໍຫຼວງ ຫໍຫຼວງຈຶ່ງໃຫ້ນຳພະຣາຊະກຸມານມາລ້ຽງໄວ້ໃນເຮືອນ.

     4. ການຖືກຂັບໄລ່ ແລະ ສະຫວັນນະຄົດ: ເມື່ອພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຄອງຣາດໄດ້ 4 ປີ, ພະອົງຊົງກະທຳຜິດທຸຈະຣິດ ແລະ ລະເລີຍຄຳສອນໃນພະພຸດທະສາດສະໜາ ທີ່ພະມະຫາເຖນປາສະມັນ (ພະອາຈານ) ເຄີຍສັ່ງສອນມາ. ເຫຼົ່າເສນາອາມາດຈຶ່ງພ້ອມກັນຂັບໄລ່ພະອົງໜີຈາກເມືອງລາວໃນປີກ່າເປົ້າ. ພະອົງໄດ້ສະເດັດໄປປະທັບຢູ່ກັບ ພະຍາຄຳ ທີ່ເມືອງນ່ານ ແລະ ສະຫວັນນະຄົດໃນປີກາບຍີ່ ຈ.ສ. 736 (ພະຊົນມາຍຸ 58 ພັນສາ).

     5. ການສືບຣາດຊະສົມບັດ: ເມື່ອທ້າວອຸ່ນເຮືອນ (ພະຣາຊະໂອຣົດ) ມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ 17 ພັນສາ ກໍໄດ້ຮັບການຣາຊາພິເສກຂຶ້ນເປັນກະສັດຄອງລ້ານຊ້າງ ສືບຕໍ່ແທນພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຜູ້ເປັນພະຣາຊະບິດາ.

     ພົງສາວະດານເມືອງຫຼວງພະບາງ (ສະບັບສຳນັກສານຫຼວງ)

     ໃນພົງສາວະດານສະບັບທີ່ຢູ່ໃນສຳນັກສານຫຼວງ (ສານລູກຂຸນ) ໄດ້ລະບຸເນື້ອໃນທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງໃນດ້ານຊື່ບຸກຄົນ ແລະ ລາຍລະອຽດການເຮັດເສິກ ດັ່ງນີ້:

     1. ເຫດແຫ່ງການເນລະເທດ ແລະ ຊີວິດໃນເມືອງອິນທະປັດ:

     • ຈ.ສ. 678: ພະຍາສຸວັນນະຄຳຜົງ (ພະໄອຍະກາ) ຄອງເມືອງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ.

     • ຂຸນຍັກຟ້າ (ພະຣາຊະບິດາ): ເຮັດຊູ້ກັບເມຍຕົນ (ບາງສະບັບວ່າເມຍພໍ່) ຈຶ່ງຖືກໄລ່ໜີ. ຂຸນຍັກຟ້າໄດ້ພາເມຍ ແລະ ລູກຄື ທ້າວຟ້າງຸ່ມ ໄປຢູ່ເມືອງອິນທະປັດ.

     • ນາງຄຳຍັກ: ພະຣາຊະທິດາຂອງພະຍາສີຈຸນລະຣາດ (ເຈົ້າເມືອງອິນທະປັດ) ໄດ້ເປັນມະເຫສີຂອງທ້າວຟ້າງຸ່ມ.

     2. ການເສິກເມືອງພວນ ແລະ ເມືອງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ:

     • ທ້າວຄຳຍໍ (ເຈົ້າເມືອງພວນ): ໜີມາເພິ່ງທ້າວຟ້າງຸ່ມ ຍ້ອນຢ້ານພໍ່ປະຫານ (ເລື່ອງຊູ້ສາວ). ທ້າວຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງຍົກທັບໄປຕີເມືອງພວນຈົນຊະນະ ແລະ ຕັ້ງທ້າວຄຳຍໍເປັນ ພະຍາຄຳຍໍ ຄອງເມືອງພວນໃນຖານະເມືອງຂຶ້ນ.

     • ການສະຫວັນນະຄົດຂອງພະຍາສຸວັນນະຄຳຜົງ: ທ້າວຟ້າງຸ່ມຍົກທັບມາຮອດເມືອງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ ເພື່ອຂໍຣາຊະສົມບັດ. ພະຍາສຸວັນນະຄຳຜົງອອກຮົບແຕ່ສູ້ບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງ ຜູກພະຄໍສະຫວັນນະຄົດ (ຂ້າຕົວຕາຍ). ທ້າວຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງໄດ້ຄອງຣາດແທນ.

     3. ຕຳນານລູກປືນຄຳ ແລະ ເມືອງໄຜ່ໜາມ (ວຽງຄຳ):

     • ເມືອງໄຜ່ໜາມມີກໍໄຜ່ໜາແໜ້ນ ຍິງປືນໃສ່ກໍບໍ່ແຕກ. ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຈຶ່ງໃຊ້ກຸສົໂລບາຍ ຫຼໍ່ລູກປືນດ້ວຍຄຳ ແລ້ວຍິງເຂົ້າໄປໃນເມືອງ.

     • ຊາວເມືອງພາກັນຖາງກໍໄຜ່ເພື່ອເກັບຄຳ ເຮັດໃຫ້ປ້ອມປ້ອງກັນເມືອງຖືກທຳລາຍ. ພະອົງຈຶ່ງຍົກທັບເຂົ້າຕີໄດ້ໂດຍງ່າຍ ແລະ ປ່ຽນຊື່ເມືອງເປັນ "ວຽງຄຳ" ຕາມເຫດການລູກປືນຄຳນັ້ນ.

     4. ການຮັບສິນຫ້າ ແລະ ການອັນເຊີນພະບາງ:

     • ພະຍາສີຈຸນລະຣາດ (ພໍ່ເຖົ້າ) ໄດ້ສັ່ງສອນໃຫ້ພະອົງຕັ້ງຢູ່ໃນທົດສະພິດຣາຊະທຳ ແລະ ໃຫ້ ຮັບສິນຫ້າ ໃນວິຫານພະບາງ.

     • ພະອົງໄດ້ອັນເຊີນພະບາງມາສູ່ລ້ານຊ້າງ ແຕ່ເມື່ອຮອດວຽງຄຳ ພະຍາວຽງຄຳໄດ້ຂໍອັນເຊີນໄວ້ສັກກາລະບູຊາກ່ອນ.

     5. ບັ້ນປາຍຊີວິດ ແລະ ການສືບຣາດ:

     • ທ້າວອຸ່ນເຮືອນ: ເປັນພະຣາຊະໂອຣົດ.

     • ການຖືກຂັບໄລ່: ພາຍຫຼັງພະອົງປະພຶດຜິດສັດຈະທຳ ຂົ່ມເຫງລູກເມຍທ້າວພະຍາ, ເຫຼົ່າຂຸນນາງຈຶ່ງຂັບໄລ່ພະອົງໜີໄປເພິ່ງ ພະຍາຄຳຕັນທີ່ເມືອງນ່ານ.

     • ສະຫວັນນະຄົດ: ພະຊົນມາຍຸ 70 ພັນສາ ທີ່ເມືອງນ່ານ (ຄອງຣາດລວມ 41 ປີ).

     • ຈ.ສ. 735: ເຫຼົ່າທ້າວພະຍາໄດ້ອັນເຊີນທ້າວອຸ່ນເຮືອນຂຶ້ນຄອງຣາດ ຊົງພະນາມວ່າ ພະຍາສາມແສນໄທ ໄຕພູວະນາດທິບໍດີ ສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ ລ້ານຊ້າງຮົ່ມຂາວ.

     ---

     
     

     	ພະຣາຊະປະຫວັດເຊີງຄວາມເຊື່ອທາງສາດສະໜາ ໃນຄຳພີອຸຣັງຄະທາດ ເລື່ອງລາວຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໃນຄຳພີ ອຸຣັງຄະທາດ (ຕຳນານພະທາດພະນົມ) ມີການພັນລະນາທີ່ແຕກຕ່າງຈາກຈາຣຶກ ແລະ ເອກະສານປະຫວັດສາດທົ່ວໄປ ໂດຍເນັ້ນໃສ່ເລື່ອງ ກົດແຫ່ງກຳ ແລະ ການບຳເພັນບາຣະມີ ເພື່ອສ້າງຄວາມຊອບທຳໃນຖານະອົງສາດສະນູປະຖຳພົກ ດັ່ງນີ້: 1. ບຸບເພຊາດ ແລະ ກົດແຫ່ງກຳ: ໃນອະດີດຊາດ, ພະອົງຄື ອະມະຣະຣືສີ ເຊິ່ງເຄີຍບວດຮ່ວມກັບໂຍທິກະຣືສີ ຢູ່ປ່າຫິມະພານ. ມີຊາດໜຶ່ງ ພະອົງໄດ້ເກີດເປັນກຸມານ ແລ້ວໄດ້ນຳເອົາ ລູກແມວໄປໄຫຼນ້ຳ ຈົນຕາຍ. ດ້ວຍເວນກຳນັ້ນ ເມື່ອມາເກີດເປັນພະຣາຊະໂອຣົດໃນເມືອງສີສັດຕະນາຄະ ກໍຖືກເນລະເທດໂດຍການ ໄຫຼນ້ຳ ເຊັ່ນດຽວກັນ (ຈຶ່ງມີພະນາມອີກຢ່າງວ່າ ພະຍາທຸກຂະຕະໄຫຼນ້ຳ). ໃນຂະນະທີ່ຖືກໄຫຼນ້ຳນັ້ນ ມີເທວະດາຄອຍຮັກສາຈົນໄປຮອດບ່ອນຢູ່ຂອງມະຫາເຖນ. ມະຫາເຖນໄດ້ລ້ຽງດູ ແລະ ສັ່ງສອນວິຊາການຕ່າງໆໃຫ້ ຈົນພະອົງມີຄວາມຮູ້ຄວາມສະຫຼາດ ແລະ ກັບມາຕີເອົາບ້ານເມືອງຄືນໄດ້.   2. ການສ້າງພະອຸຣັງຄະທາດ (ພະທາດພະນົມ): ໃນຊາດທີ່ເປັນອະມະຣະຣືສີ, ພະອົງໄດ້ຮ່ວມກັບພະຍາອົງອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ພະຍາສຸມິດຕະທຳມະວົງສາ (ເມືອງມະຣຸກຂະນະຄອນ), ພະຍາຈຸນລະອິນທະປັດ (ເມືອງອິນທະປັດ) ແລະ ພະອໍຣະຫັນທັງ 5 ອົງ ໃນການສ້າງ ອູບມຸງຫີນ ເພື່ອສະຖາປະນາ ພະອຸຣັງຄະທາດ ໄວ້ທີ່ພູກຳພ້າ. ພະອົງໄດ້ຕັ້ງຈິດອະທິຖານຂໍເປັນ ພຸດທະບິດາ (ພໍ່ຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ) ໃນອະນາຄົດ ແລະ ຂໍໃຫ້ໄດ້ບວດຈົນສຳເລັດພະອໍຣະຫັນ. 3. ການວຽນວ່າຽຕາຍເກີດໃນສາຍທຳ: ຄຳພີອຸຣັງຄະທາດ ຍັງໄດ້ລະບຸວ່າ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ວຽນວ່າຽຕາຍເກີດເພື່ອບຳເພັນບາຣະມີໃນດິນແດນລ້ານຊ້າງອີກຫຼາຍຊາດ ດັ່ງນີ້: ຊາດພະຍາຟ້າງຸ່ມ: ເມື່ອສິ້ນບຸນແລ້ວ ໄປເກີດເປັນ ທຸກຂະຕະຣືສີ ຢູ່ເມືອງພະລານະສີ. ຊາດພະຍາສານໂພ (ພະເຈົ້າໂພທິສະຣາດ): ເມື່ອສິ້ນບຸນແລ້ວ ໄປເກີດເປັນ ສານໂພຣືສີ. ຊາດພະຍາວົງສາ (ພະວໍຣະວົງສາ): ເມື່ອສິ້ນບຸນແລ້ວ ໄປເກີດເປັນ ວົງສາຣືສີ. ສະຫຼຸບ: ເນື້ອໃນໃນຄຳພີອຸຣັງຄະທາດ ພະຍາຍາມຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງນັກຮົບຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນ "ຜູ້ມີບຸນ" ທີ່ຜູກພັນກັບພະພຸດທະສາດສະໜາມາຢ່າງຍາວນານ ແລະ ເປັນຜູ້ນຳພາສາດສະໜາມາປະດິດສະຖານໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງໃນດິນແດນລ້ານຊ້າງ (ດອຍນັນທະກັງຮີ) ຕາມພຸດທະທຳນາຍນັ້ນເອງ. Fa Ngum  Fa Ngum (Lao: ຟ້າງູ່ມ; 1316 – 1393), also called Somdech Brhat-Anya Fa Ladhuraniya Sri Sadhana Kanayudha Maharaja (Lao: ສົມເດັຈ ພຣະຍາ ຟ້າ ລ້າທໍຣນີ ສຣີສັຕຕນາ ຄນາຫຸຕ ມຫາຣາຊ), was the founder of the Lao kingdom of Lan Xang in 1353. Early life Phraya Fa Ngum, son of the exiled Phi Fa, grandson of Phraya Khamphong, and great-grandson of the exiled Phraya Lang, was born in 1316 in Muang Sua (present-day Luang Prabang). He was raised by the religious scholar Maha Pasaman Chao (Phra Mahasamana). At sixteen, he married a Cambodian princess known variously as Kaeo, Yot Kaeo, Kaeo Lot Fa, or Princess Kèo Kèngkanya. Fa Ngum and his father, Chao Fa Ngiao, were banished to the Khmer kingdom of Angkor in the 1320s by his grandfather, Phagna Khampong. The exile was reportedly due to his father's indiscretion with one of the grandfather's wives, though another source suggests Fa Ngum was exiled because he was born with thirty-three teeth—a miraculous omen seen as a threat to his grandfather’s kingdom. The Founding of Lan Xang With the support of the Khmer King Jayavarman IX, Fa Ngum returned to Muang Sua with 10,000 armed men to consolidate control. In 1353, he founded the kingdom of Lan Xang Hôm Khao—"Land of One Million Elephants and a White Parasol." The elephant symbolized military power, while the white parasol represented royalty and a Buddhist monarch. To legitimize his rule, Fa Ngum enshrined the Prabang Buddha image as the spiritual protector of the kingdom in Viang Chan Viang Kham (present-day Vientiane). He established Xiang Dong Xiang Thong (later renamed Luang Prabang) as his capital. Cultural Legacy and Succession Fa Ngum is credited with introducing Khmer culture and Singhalese Buddhism to the region. His religious tutor, Maha Pasaman, brought back sacred texts and the Phra Bang statue. While Fa Ngum was campaigning in the north against the Mongols, his wife, Princess Kèo Kèngkanya, died from the plague. Eventually, political turmoil ensued, and Fa Ngum was succeeded by his son, Oun Huan (also known as Samsenthai), in 1368. King of Lan Xang (Million Elephants) Fa Ngum expanded his empire significantly, conquering western Nghệ An and the valleys between the Red River and Black River in modern-day Vietnam, as well as the Isan region of Thailand. Between 1352 and 1354, his campaigns reached Muang Sing, Muang Houm, Chiang Hung, Chiang Saen, Chiang Mai, Pak Ou, and Pak Beng. In 1353, he took control of Vientiane and Xiang Khouang before moving on to Luang Prabang. After defeating his uncle in a battle near Xiang Dong Xiang Thong, he became the undisputed ruler of the land, which he named Lan Xang. To honor his wife's wishes, he established Theravada Buddhism as the state religion. Although he symbolically pledged allegiance to the State of Mong Mao in 1350, this gesture had little practical impact on his sovereignty. Exile and the Reign of Samsenthai In 1373, the royals and nobles of his court exiled Fa Ngum. His son, Oun Huan, ascended to the throne at the age of 18. He became known as Samsenthai, a name derived from a 1376 census which concluded he ruled over 300,000 Tai people (samsèn literally means 300,000). Samsenthai established a new administrative system based on the muang (city-states), appointing governors to each district. This system proved so durable that it lasted until 1975. Conflict with Vietnam and Later Restoration Following Samsenthai's death, the kingdom entered a period of unrest. During the reign of King Xaiyachakkaphat-Phènphèo (1441–1478), tension rose with Vietnam over a holy white elephant discovered by the King's eldest son, the Prince of Xianglo. When the Emperor of Vietnam requested hairs from the sacred beast, the Prince—who harbored a dislike for the Vietnamese—sent a box of the elephant's excrement instead. In retaliation, the Emperor launched a massive invasion with an army of 550,000 men. Despite the Prince's forces of 200,000 men and 2,000 elephants, the Vietnamese eventually sacked Luang Prabang. However, they were soon driven out by King Souvanna Banlang (1478–1485). Full peace and stability were eventually restored under the reign of King Visounnarath (1500–1520). Family Father: Khun Phi Fa (Samdach Brhat-Anya Phya Vath, King of Rajadharani Sri Sudhana) Mother: (No specific name recorded) Consorts and Their Issue Queen Keo Kang Ya (from the Khmer Empire; married 1332, died 1368) Prince Oun Huan: Later King Samsenthai of Lan Xang (born 1357 – died 1416; reigned 1372–1417) Prince Kham Kong Princess Keo Ketkasi Queen Keo Lot Fa (from Ayutthaya; daughter of King Ramadipati of Ayudhaya) Notice: We apologize for any missing information or linguistic inaccuracies as our website is currently undergoing updates and improvements. We appreciate your patience and understanding. ໝາຍເຫດ: ຫາກຂໍ້ມູນມີຄວາມຂາດຕົກບົກພ່ອງ ຫຼື ມີຂໍ້ຜິດພາດໃນການໃຊ້ຄຳສັບ ຕ້ອງຂໍອະໄພມານະທີ່ນີ້ດ້ວຍ ເນື່ອງຈາກຢູ່ໃນຊ່ວງປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາເວັບໄຊ.